Рубрика: Պատմություն

Հովսեփ Էմին

Похожее изображение
Հովսեփ Էմինը 18-րդ դարի հայ ազատագրական պայքարի մեծագույն գործիչներից է և իրավամբ, բուրժուա-ազատական գաղափարախոսության առաջին ներկայացուցիչը հայ իրականության մեջ: Հովսեփ Էմինի մասին պատմագրությանը հայտնի է իր իսկ գրքից, որ նա հրատարակել է 1792 թվականին Լոնդոնում, «Հայազգի Հովսեփ Էմինի կյանքը և արկածները, որ ինքն է գրել անգլերեն լեզվով» վերնագրով: Ինչպես նշում է հեղինակը, գրքի հրատարակումը երկու նպատակ է հետապնդել. Եվրոպայի ժողովուրդներին ծանոթացնել Հայաստանի ազատագրության խնդիրներին և հայ երիտասարդների շրջանում սեր արթնացնել հայրենիքի հանդեպ:

Հայտնի է, որ Հովսեփ Էմինը ծնվել է 1726 թվականին Պարսկաստանի Համադան քաղաքում, հարուստ վաճառականի ընտանիքում: 1744 թվականին Էմինն ընտանիքով տեղափոխվում է Հնդկաստան, հաստատվում Կալկաթայում, որտեղ էլ ավարտում է անգլիական դպրոցը:

Երիտասարդ տարիքում Էմինը ճամփորդում է Եվրոպական երկրներով և 1751 թվականին հայտնվում է Լոնդոնում, ուր սովորում է Վուլվիչի ռազմական ակադեմիայում, յուրացնում ռազմական գործը և բրիտանական բանակի սպայի կոչումով անգամ մասնակցում է Յոթնամյա պատերազմին` կռվելով ֆրանսիացիների դեմ:

Ինչպես ցույց են տալիս Հովսեփ Էմինի հետագա գործողությունները, նրա կյանքի այդ հատվածը ամենևին երիտասարդական արկածախնդրուն չի եղել: Հասու լինելով մտքին, որ հայ ժողովրդի ազատությունը միայն զենքի ուժով է լինելու, Էմինը հատուկ էր ընտրել իր ճանապարհը: Իր ընտրության հարցում Էմինն անգամ հակադրվել է հորը, ով բազում հորդորներով, անգամ սպառնալիքներով փորձում էր որդուն հետ պահել ՙխոտոր՚ ճանապարհից, սպառնալով անգամ նրան զրկել ժառանգությունից: Բայց Հովսեփ Էմինն անդրդվելի մնաց:

Հայաստանի անկախության վերականգնման համար Էմինը դիմեց մեծ Բրիտանիայի թագավորության վարչապետ Վ.Պիտտին, սակայն շատ արագ հասկացավ, որ Բրիտանիան չի կարող էական դեր ունենալ Հայաստանի ազատագրության պայքարում:

1759 թվականին Հովսեփ Էմինը եկավ Հայաստան` իրագործելու իր կյանքի գերագույն նպատակը` Հայաստանի ազատագրումը: Ուսումնասիրելով իրավիճակը տեղում, նա հասկացավ, որ հայության ազատագրումը դյուրացնելու համար հզոր դաշնակիցներ են պետք: Եվ 1761 թվականին Էմինը մեկնում է Պետերբուրգ, ուր բանակցություններ է վարում Պետրոս Գ կայսեր հետ` իշխաններ Ա.Մ.Գոլիցինի և Մ.Ի.Վորոնցովի միջոցով: Ցավոք, հայտնի չեն բանակցությունների արդյունքները: Բայց երկու տարի անց Հովսեփ Էմինին աստրախանցի Մովսես Բաղրամյանի և երեք տասնյակ կամավորների հետ արդեն տեսնում ենք Թիֆլիսում` վրաց թագավոր Հերակլ Բ Բագրատունու արքունիքում:

Վրաց արքան սկզբից գրկաբաց ընդունեց Հովսեփ Էմինին, փորձելով նրան ներգրավել իր քաղաքական նկատառումներում: Էմինի նպատակը վրաց թագավորության աջակցությամբ պայքարելն էր թուրք ու պարսիկ նվաճողների դեմ, Հերակլի տիրակալության տակ միավորել հայկական հողերը: Փաստորեն, Հովսեփ Էմինի ծրագրածը հայ-վրացական դաշնության ստեղծումն էր, այնպես, ինչպես որ գոյություն ուներ Հայաստանում ԺԳ-ԺԴ դարերում: Ինքը, Հերակլ Բ համամիտ էր Էմինի ծրագրերին, քանզի անձամբ ցանկանում էր թոթափել կախվածությունը Պարսկաստանից և հաստատել իր գերիշխանությունը Անդրկովկասում: Հերակլ Բ անգամ երկու անգամ բախվեց և պարտության մատնեց Երևանի խանին: Շուտով Էմինը Հերակլ Բ հրահանգով սկսում է վարժեցնել վրաց զորքը` նախապատրաստելով պատերազմին: Նա անգամ կապեր հաստատեց Արևմտյան Հայաստանի գործիչների հետ. մասնավորապես, Մշո սբ.Կարապետ վանքի վանատեր Հովնանը Էմինին խոստացավ հայ-վրացական բանակի, Ալաշկերտի հովտում երևալուն պես զենքի կոչել տասնյակ հազարավոր հայերի:

Реклама

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s