Posted in Հայոց լեզու, Թարգմանություններ, Խոսքի զարգացում, Խոսքի մշակույթ

Вино как защита от онокологичеких и сердечнососудистых заболеваний֊Գինին՝ որպես պաշտպանություն քաղցկեղի և սրտանոթային հիվանդությունների դեմ

Учёные Дании нашли очередное доказательство, подтверждающее, что вино снижает риск развития онкологических заболеваний, а также уменьшает частоту возникновения сердечно-сосудистых патологий. Это касается только вина, принимаемого в умеренных количествах. Крепкий алкоголь или пиво не входят в эту категорию.

По мнению доктора Мортена Гронбека, употребление вина снижает процент смертности в одинаковой степени, как для женщин, так и для мужчин. Были изучены результаты обследования двадцати тысяч человек на протяжении периода 1964-1995 год. Рассматривались такие факторы, как постоянное употребление различных алкогольных напитков, физическая активность человека, вес и рост. Выяснялось, каким образом они влияют на смертность.

И определилась такая картина – крепкий алкоголь, а также пиво, не делают показатели смертности ниже, а вот те люди, что потребляют вино, но не злоупотребляют, в значительной мере защищают себя от онкологии и болезней сердца. Чем выше были употреблены дозы алкоголя, тем сильнее возрастал риск смертельного исхода, в не зависимости от того, какой именно спиртной напиток употребляется.

Такие интересные данные опубликовал журнал Annals of Internal Medicine. В данном случае, исследователи лишь доказывают, что вина содержат полезные антиоксиданты и флавоноиды, но также подчёркивается, что не маловажное значение имеют и пищевые привычки людей, употребляющих вино.

Դանիացի գիտնականները գտել են մեկ այլ ապացույց, որը հաստատում է, որ գինին նվազեցնում է քաղցկեղի ռիսկը, ինչպես նաև նվազեցնում է սրտանոթային հիվանդությունների դեպքերը: Սա վերաբերում է միայն չափավորությամբ ընդունված գինուն: Ուժեղ ալկոհոլը կամ գարեջուրը ներառված չէ այս խմբում:

Ըստ բժիշկ Մորտեն Գրոնբեկի ՝ գինու օգտագործումը նույն չափով նվազեցնում է մահացության մակարդակը ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց համար: Ուսումնասիրվել են 1964-1995 թվականների ընթացքում քսան հազար մարդու հետազոտության արդյունքները: Համարվել են այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են տարբեր ալկոհոլային խմիչքների անընդհատ սպառումը, մարդու ֆիզիկական ակտիվությունը, քաշը և հասակը: Պարզվեց, թե ինչպես են դրանք ազդում մահացության վրա:

Եվ ստեղծվեց այդպիսի պատկեր `ուժեղ ալկոհոլը, ինչպես նաև գարեջուրը, մահացության մակարդակը  չեն ցածրացնում, բայց այն մարդիկ, ովքեր գինի են սպառում, բայց չեն չարաշահում, հիմնականում պաշտպանվում են ուռուցքից և սրտի հիվանդությունից: Որքան բարձր են օգտագործվող ալկոհոլի չափաբաժինները, այնքան մեծ է մահվան վտանգը, անկախ նրանից, թե ինչ ոգելից խմիչք է սպառվում:

Նման հետաքրքիր տվյալները հրապարակել է Annals of Internal Medicine ամսագիրը: Այս դեպքում հետազոտողները միայն ապացուցում են, որ գինիները պարունակում են օգտակար հակաօքսիդիչներ և ֆլավոնոիդներ, բայց նաև շեշտվում է, որ գինի օգտագործող մարդկանց ուտելու սովորությունները ոչ մի նշանակություն չունեն:

http://worldwine.net/vinoizdorove/vinokakzashhitaotonkologicheskixiserdechnososudistyxzabolevanij.html

Posted in Без рубрики

Պաշտպանություն։ Գրետա

Բնագիտական փորձերի կատարման նպատակով մշակել ենք բնագիտական փորձեր կատարելու համար նախատեսված նյութերի և այլ պարագաների հավաքածու, որն առաջարկում ենք ունենալ յուրաքանչյուր խմբում:
Այն անվանել ենք «Կախարդական արկղիկ»: Այնտեղ կտեղադրվեն բնագիտական դիտարկումների, փորձերի, հետազոտությունների համար պիտանի ամենատարբեր իրեր, նյութեր և առարկաներ՝ կախված երեխայի տարիքային խմբից:
Նշենք, որ արկղիկի այսպես ասած «տարիքային համապատասխանությունը» որոշել և նյութերն ընտրել ենք՝ առաջնորդվելով նախադպրոցական տարիքի երեխաների զարգացման պետական չափոփոշիչներով:
Ներկայացնենք 5-6 տարեկանների տարիքային խմբի համար նախատեսված արկղիկի պարունակությունը բաժիններով.
Մանր առարկաներ, իրեր
Մանր տարբեր նյութերից պատրաստված առարկաներ (պլաստմասե, երկաթե, ռետինե գնդիկներ, ամրակներ, այլ մանր մասեր)։
Նյութեր
Նյութեր՝ ձեթ, ացետոն, նավթ, կալիումի պերմանգանատ, աղ, շաքարավազ, սովորական ավազ։
Գործիքներ
Փոքր և մեծ փորձանոթներ, խոշորացույց, կաթոցիկ..
Անվտանգության բաժին՝
Ձեռնոցներ, անձեռոցիկներ:

Առաջին գլխիս՝ “Բնագիտական փորձեր և դրանց դերը երեխայի զարգացման մեջ” վերնագրով առաջին ենթագլխում
“ԲՆագիտության ուսումնասիրությունը նախադպրոցական տարիքի երեխաների համար” վերնագիր անունով ներկայացրել եմ Կախարդական արկղիկի օարագաներից օգտվելու տարրական կանոնները, օրինակ, որ օգտագործվող նյութերն ու պարագաները պետք է պահել խելամտորեն պիտակավորված տուփերում: Մանր նյութերը (օրինակ՝ ընդեղեն, ավազ, քարերի տեսակներ, մանր կոճակներ, ուլունքներ և այլն), որոնք կարող են վտանգ ներկայացնել տարիքով ավելի փոքր երեխաների համար, անհրաժեշտ է պահել փակվող տուփերում և 3-5 տարեկան երեխաների հետ աշխատանքները կազմակերպել մեծահասակի պարտադիր հսկողությամբ:

Երկրորդ և այս գլուխը եզրափակող մասի “Փորձերի և խաղերի կազմակերպման գործընթացը” անվանումով բացատրում է, որ նախադպրոցական տարիքում արդեն պետք է սկսել երեխաներին ծանոթացել կենդանի և անկենդան բնության փոխհարաբերություններին, բնության մեջ կենդանի օրգանիզմների փոխազդեցության և փոխադարձ կապերին՝ նպաստելով երեխայի կողմից այն բանի ըմբռնմանը, որ երկիրը մեր ընդհանուր տունն է, իսկ մարդը բնության մի մասնիկը և այն պետք է պահպանել ու խնամել:

Երկրորդ գլխում ներկայացրել եմ արկղիկի համար նախատեսված պարագաները կախված տարիքային խմբից և այն միջավայրը, որում ավելի արդյունավետ կարելի փորձարկել դրանք։ Նախադպրոցականների բնագիտական, էկոլոգիական դաստիարակությունը և կրթությունը պետք է կազմակերպվի կենդանի բնության մեջ, թանգարաններ, կենդանաբանական, բուսաբանական այգիներ այցելելու հիման վրա, քանի որ բնագիտական, էկոլոգիական դաստիարակությունը առաջին հերթին ենթադրում է
ձևավորել և զարգացնել երեխաների իմացական հետաքրքրությունները, ճանաչողական ընդունակությունները և բնապահպանական տարրական կարողությունները

Ըստ ինձ յուրաքանչյուր նախադպրոցական հաստատություն պետք է ունենա բնագիտական կենտրոն մանկապարտեզում կամ անկյուն՝ խմբասենյակում: Աշխատանքը բնագիտության կենտրոնում պետք է կազմակերպվի այնպես, որ երեխաները մասնակցեն բնագիտական դիտարկումներին ու փորձերին, քանի որ ուսումնառության այլ ոլորտներում և հետագա ողջ կյանքում չափազանց օգտակար են լինելու այս տարիքում գործնականում ձեռք բերված կարողություններն ու հմտությունները. դիտարկելու, համեմատելու, նկարագրելու, կանխագուշակելու, դասակարգելու, չափումներ կատարելու, գրանցելու և այլն:

Տվյալ փորձերը նպաստում են շրջապատող աշխարհի առարկաների և երևույթների նպատակաուղղված, պլանավորված ընկալումն է: Ճանաչողական այդ բարդ գործունեությանը մասնակցում են երեխայի՝ ընկալելու, մտածելու և խոսելու կարողությունները:

Այսպիսով ներկայացնում ենք մեր կողմից կատարված բնագիտական փորձերը, որոնց ընթացքում զարգանում է երեխայի տեսողական, լսողական, շոշափելիքի և հոտառական զգայարանները։

Գործնական աշխատանքի տեսնյութերը

Եզրակացություն

Դիտարկելով կատարված աշխատանքը, ուսումնասիրելով բնագիտական գիտելիքների ձևավորման խնդիրը վաղ տարիքում, մենք անդրադարձանք այն հարցին, թե որքան կարևոր դեր է խաղում բնագիտական և էկոլոգիական պատկերացումների ձևավորումը երեխայի մոտ դեռ վաղ տարիքում: Հասկացանք, թե որքան կարևոր է դեռ վաղ տարիքից ձևավորել երեխայի մոտ պատկերացում կենդանի և անկենդան աշխարհի վերաբերյալ, որպեսզի երեխայի մոտ ի վերջո ձևավորվի հասկացություն, որ Երկիր մոլորակը իր տունն է, որը անհգրաշեշտ է պահպանել:
Բացի այդ ներկայացրեցինք թե ինչ խնդիրներ են դրվում դաստիարակի առջև բնագիտական և էկոլոգիական պատկերացումները ձևավորելու գործնթացի ժամանակ: Ոչ պակաս կարևոր գործոն է համարվում այդ հասկացությունների ձևավորմանը նպաստող միջավայրը:
Հաշվի առնելով այն փաստը, որ կատարվող աշխատանքների հիմնական նպատակն է նպաստել երեխայի բնագիտական գիտելիքների ձևաավորումը, մենք կատարեցինք մի շարք ուսումնասիրություններ նախադպրոցական տարիքի 5-6 տարեկան խմբի երեխաների մոտ: Մեր խնդիրն էր առաջարկել նախակրաթարանների դաստիարակներին այնպիսի գործիքներ, որոնք թույլ կտան ավելի արդյունավետ անցկացնել խմբում կատարվող ուսումնական գործնթացը:
Այնուհետև համագործակցելով ծնողների հետ Ընտանեկան նախագծերի շրջանակներում առցանց բնագիտական փորձեր կատարեցինք և առաջարկեցինք երեխաներին նկարագրել իրենց զգացողությունները, փորձել բացատրել այս կամ այն երևույթը իրենց տեսնկյունից: Փորձերի կատարման հիմնական նպատակը ոչ միայն փորձերի փաթեթ հավաքածու ստեղծելն էր, այլ նաև համապատասխան գործիքների և առարկաների մի հավաքածու ստեղծելն էր, որը կառաջարկենք առկա լինի ցանկացած նախակրթարանի խմբում: Այդ հավաքածուն անվանեցինք <<Կախարդական արկղիկ>>: Արկղիկի պարունակությունը ինչպես նշեցինք կախված կլինի տարիքային խմբից և չափորոշիչներից:
Այսպիսով եզրակացնենք, որ բնագիտական դաստիարակությունը մեր օրերում հանդիսանում է մարդկության առջև դրված կարևորագույն խնդիրներից մեկը: Քանի որ միայն ունենալով գրագետ գիտակ սերունդ մարդկությունը կկարողանա պահպանել ոչնչացման շեմինբ կանգնած մեր Երկիր մոլորակը:

Posted in Без рубрики

Պաշտպանություն։ Մերի

Ես Մերին եմ։ Ընտրել “Հինգ զգայարաններ” թեման դիպլոմային աշխատանքիս համար։ Աշխատանքը կազմված է բովանդակությունից, ներածության մասից, եզրակացությունից, գրականության ցանկից և երկու հավելվածներից։ Բովանդակությունը բաժանված է երկու գլուխների, որոնցից յուրաքանչյուրն իր հերթին երեքական ենթագլուխներից։

Ներածության մեջ փորձել եմ առավելագույնս բացտրել զգայարանների կարևորությունը նախադպրոցական տարիքի երեխայի կյանքում։ Նրանք պատասխանատու են մեր կյանքում կատարվող շատ բաների համար, որոնց մենք այդքան էլ մեծ նշանակություն չենք տալիս, իսկ երեխայի համար ամեն զգայարանը(կամ դրա բացակայությունը) կարող է բացել դռները դեպի ուրիշ աշխարհ։ Այսպես երեխայի գործունեության ընթացքում հինգ զգայարններն օգտագործելը և զարգացնելը, շրջապատող միջավայրում եղած նյութերն ու երևույթները ճանաչելը, դրանց մասին պատմելը նպաստում են երեխայի տրամաբանության և մտածողության զարգացմանը, կենսափորձի հարստացմանը, աշխարհընկալման ձևավորմանը և այլին, որոնց ավելի մանրամասն կարող եք ծանոթանալ աշխատանքումս։

Անցնելով բովանդակությանը սկսեմ առաջին գլխից, որի անունն է “Հինգ զգայարանների իմացության կարևորությունը երեխայի կյանքում”, և միանգամից անդրադառնանք առաևին ենթագլխին “Տարրական գիտելիքներ մարդու հինգ զգայարանների մասին” վերնագրով, որտեղ ինչպես արդեն վերնագրից հասկանալի դարձավ, փորձել եմ առավելագույնս երեխայի ականջին հասկանալի բացատրել զգայարանննեից յուրաքանչյուրի մասին՝ նշելով նրա օրգանը։ Դա գործնականում մենք երեխաներին բացատրեծ ենք, որից հետո հարցերի միջոցով ամրապնդել ենք այն երեխաների հիշողության մեջ։ Երկրորդ ենթագլուխը “Երեխայի զգացողությունների դաստիարակումը նախադպրոցական տարիքում` ըստ Մարիա Մոնտեսորիի”, որտեղ ներկայացրել ենք իտալացի բժիշկ, մանկավարժ, գիտնական, փիլիսոփա, հումանիստ Մարիա Մոնտեսորիի մեթաոդիկան, որում նա կարևորելով նախադպրոցական տարիքի երեխայի զգացողությունների դաստիարակությունը, մեթոդական համարկարգ է մշակել և փորձարարական ճանապարհով հաստատել իր մշակած համակարգի և դիդակտիկական գործիքների արդյունավետությունը։ Երրորդ ենթագլուխը “Խաղերը` որպես երեխային գործնական գիտելիքներ հաղորդելու միջոց” անունն է կրում։ Խաղային իրավիճակներում երեխան դառնում է առավել գործուն և ուշադիր, ինչն ավելի է նպաստում ինֆորմացիայի ընկալմանը և յուրացմանը,
զարգացնում է նրա երևակայությունը,

Երկրոդ գլխի ընդհանուր անվանումն է “Երեխայի զգայարանների զարգացմանն ուղղված աշխատանքը նախակրթարանում”, որի մեծ մասը կազմում գործնական աշխատանքները, թեև դրանց մեծ մասը կատարել ենք առցանց, սակայն աշխատանքի որակն ու բովանդակությունը չի զիջում երեխաների հետ անմիջակնորեն կատարված փորձերին։ Առաջինը ենաթագլուխը “Մարդու զգայարանները և վաղ տարիքում դրանց զարգացման կարևորությունը” բացատրում է թե որքան մեծ դեր են կատարում զգայարանները երեխայի կյանքում, և որ դրանցից մեկի բացակայությունը զաչգացնում է մյուսները։ Երկրորդ ենթագլուխը “Երեխայի զգայարանների մասին գիտելիքները և զգայարանները զարգացնող խաղեր”։ Մենք գտել ենք և մշակել զգայարնները զարգացնող խաղեր, որոնք փորձարկել ենք առցանց, շատ հետաքրքիր էր և նոր փորձ էր մեզ համար, քանի որ մեզ համար սկզբում շատ դժվար էր, սակայն մեզ այդ հարցում օգնեցին մեր դասախոսները և նույնիսկ ծնողները։ Քանի որ ծնողնորի համար ավելի հեշտ էր իրականացնել խաղերը մենք բացատրեցինք  խաղերի կանոնները նրանց  և հուշեցինք ինչ հարցեր նրանք պետք է տան։ Մեծ օգնություն էր և աշխատանքի հեշտացրեց աշխատանքի ընթացքը։ Երրորդ և եզրափակիչ մասը կազմում է “Առցանց ուսուցումը` որպես երեխաներին գիտելիքների հաղորդելու միջոց” ենաթագլուխը, որտեղ շեշտել ենք առացանց ուսուցման դրական և բացասական կողմերը, և թե ինչպիսի դխվարությունների մենք հանդիպեցինք։

Աշխատանքը ավարըում ենք եզրակացությունից և 2 հավելվածներից։ Հավելվածներից առաջինում ներկայացրել եմ փաստեր զգայարանների մասին, իսկ երկրորդում զգայարանները խթանող և զգացողություններն ակտիվացնոց խաղերի փաթեթ, ոորի ցավոք ոչ բոլորը հասցրեցինք կատարել, համավարակի պատճառով։

Posted in Без рубрики

Միջին մասնագիտական կրթական ծրագրի ուսանողների հավաք

Բարև ես Մերի Հաջյանն եմ։ Ավարտում եմ “Նախադպրոցական կրթություն” բաժնի 3֊րդ կուրսը։ Վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում ես, ղեկավարս և դասավանդողներս աշխատում էինք դիպլոմայինի վրա։ Կատարելով բազմաթիվ շտկումներ, հարմարվելով իրավիճակին՝ գործնական աշխատանքները կատարել ենք առցանց տարբերակով Քոլեջի 5֊6 տարեկան երեխաների խմբում՝ ընկեր Անահիտի աջակցությամբ։

Իմ թեման է “Հինգ զգայարանները”։ Թեմայում կարևորել ենք զգայարանների նշանակությունը մարդու կյանքում և հատկապես նախադպրոցական տարիքում։ Երեխաներին բացատրել ենք, թե քանի զգայարան ունի մարդը և նշել յուրաքանչյուրի օրգանը։ Իհարկե յուրացրել ենք խաղերով, որոնք նույնպես իրականցրել ենք առցանց։ Միանշանակ եղել մի շարք դժվարություններ, որոնց մենք նույնպես առանձին ենթագլխով անդրադարձել ենք դիպլոմային աշխատանքում՝ ” Առցանց ուսուցման առավելությունները և թերությունները” վերնագրով։ Այնուամենայնիվ առցանց դասերի ժամանակ գլխավոր դերը կատարեցին ծնողները, կամ ներկա պահին երեխայի մոտ գտնվող մեծահասակը։ Եվ նրանք մի քանի փորձից հետո սանձնեցին իրենց դերը և վերցրեցին ամեն ինչ իրենց ձեռքերի մեջ, ինչը շատ հեշտացրեց և ավելի հարմարավետ դարձրեց մեր գործը, քանի որ նրանք անմիջական շփում ունենալով երեխայի հետ ավելի լավ կատարեցին պահանջները։

Բոլորը մեծ դեր են կատարել իմ դիպլոմային աշխատանքը վերջնական տեսքի բերելու համար՝ սկսած ղեկավարիցս և դասավանդողիցս և ավարտված նախակրթարանի սաներով և նրա ծնողներով։ Շատ բարեհամբույր և համբերատար աշխատանք կատարելու համար շնորհակալ եմ բոլորին, և հույս ունեմ որ կարդարացնեմ սպասումները։

Posted in Без рубрики

Դիպլոմային աշխատանք

Երևանի <<Մխիթար Սեբաստացի>> կրթահամալիր քոլեջ

Դիպլոմային աշխատանք

Թեմա ՝
ԵՐԵԽԱՅԻ ԶԳԱՅԱՐԱՆՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ ԵՎ ԿԱՐԵՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՆԱԽԱԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՏԱՐԻՔՈՒՄ

Ուսանող՝ Մերի Հաջյան
Ղեկավար՝ Նելլի Գեղամյան

Բովանդակություն
Գլուխ 1։ Հինգ զգայարանների իմացության կարևորությունը երեխայի կյանքում
1.1 Տարրական գիտելիքներ մարդու հինգ զգայարանների մասին։
1.2 Երեխայի զգացողությունների դաստիարակումը նախադպրոցական տարիքում` ըստ Մարիա Մոնտեսորիի
1.3 Խաղերը` որպես երեխային գործնական գիտելիքներ հաղորդելու միջոց

Գլուխ 2։ Երեխայի զգայարանների զարգացմանն ուղղված աշխատանքը նախակրթարանում
2.1 Մարդու զգայարանները և վաղ տարիքում դրանց զարգացման կարևորությունը
2.2 Երեխայի զգայարանների մասին գիտելիքները և զգայարանները զարգացնող խաղեր
2.3 Առցանց ուսուցումը` որպես երեխաներին գիտելիքների հաղորդելու միջոց

Վերլուծություն

Հավելված 1։ Հետաքրքիր փաստեր զգայարանների մասին նախակրթարանի դաստիարակների համար

Հավելված 2։ Զգայարանները խթանող և զգացողություններն ակտիվացնոց խաղերի փաթեթ

Եզրակացություն

Գրականության ցանկ

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

Զգայանները մեծ դեր են կատարում երեխայի աշխարհընկալման գործում։ Երեխաները կյանքի առաջին տարիներից փորձում են ճանաչել արտաքին աշխարհը և իրենք իրենց։
Հայտնի է, որ նորածիններն ընկալում են աշխարհը իրենց լեզվով, որտեղ գտնվում են մեր համի զգայարան-ռեցեպտորները։ Այդպես նրանք ամեն ինչ փորձում են համտեսել, որպեզի ճանաչեն իրենց շրջապատող իրերը։
Մենք պետք է նպաստենք այն բանին, որ այդ բացահայտումները, որոնք երեխաներն ամեն օր կատարում ե, ավելի ուսուցողական, զարագացմանը նպաստող և իհարկե զվարճալի ու հետաքրքիր դաձնենք։
Պետք է մշակենք խաղեր, վարժություններ, որոնք ոչ միայն կհետաքրքրեն երեախային, այլ կզարագացնեն նրա երևակայությունը, մանր մոտորիկան, աշխարհընկալումը և նրա զարգացման մյուս ոլորտները։
Երեխայի գործունեության ընթացքում հինգ զգայարններն օգտագործելը և զարգացնելը, շրջապատող միջավայրում եղած նյութերն ու երևույթները ճանաչելը, դրանց մասին պատմելը նպաստում են երեխայի տրամաբանության և մտածողության զարգացմանը, կենսափորձի հարստացմանը, աշխարհընկալման ձևավորմանը։
Օգտագործելով իր հինգ զգայարանները՝ երեխան ճանաչում է ծանոթ և անծանոթ առարկաների, բույսերի, նյութերի, կենդանիների հոտերը, ձայները և այլ առանձնահատկությունները։
Երեխան ճիշտ վերաբերմունք է ձևավորում շրջակա միջավայրի նկատմամբ, կարողանում է ուսումնասիրության, հետազոտության և փորձի միջոցով իրեն անհրաժեշտ տեղեկություններ ձեռք բերել։
Երեխայի գործունեության ճիշտ կազմակերպման շնորհիվ, նա կկարողանա՝
• Ճիշտ կողմնորոշվել միջավայրում;
• Ճանաչել շրջապատի իրերը, առարակաները, նյութերը, կենդանիներին և այլն;
• Կառավարել և նպատակաուղղել իր գործողությունները;
• Օգտվել անհրաժեշտ իրերից, նյութերից, գործիքներից, սարքերից;
• Գործունեության ընթացքում զգուշություն ցուցաբերել օգտագործվող նյութերի, սարքերի և առարկաների նկատմամբ։
Երեխայից պահանջվում է համապատասախանել տվյալ տարրական չափորոշիչներին։ Համեմատություններ կատարել, գտնել նմանություններն ու տարբերություններն, մասերի բաժանել, ժմբավորել առարկաներն ըստ հատկանիշի։
Դիտարկել առարկաները, բնության երևույթները և կարողանալ ներկայացնել դիտարկվածն ու բացատրել իրողության պատճառը։
Գտնել օրինաչափություններ, պատճառահետևանքային կապեր, բացատրել բարդ իրողությունների պատչառներ։
Կարողանալ նպատակային օգտագործել տարբեր գործիքներ ու սարքեր, աշխատել գյուղատնտեսական, մեխանիկական, կենցաղային գործիքներով։
Կատերել քննադատական վերլուծություններ։ Նկարների մեջ հասկանալ հակասությունը։
Տրամաբանական պարզ եզրահանգումներ անել։

Կան վարկածներ, որ զգայարանները իրականում ինն են: Հինգը բոլորիս հայտնի են: Դրանք են՝ տեսողությունը, լսողությունը, համի զգայարանը, շոշափելիքը և հոտառությունը առաջինը թվարկեց Արիստոտելը, ով լինելով ականավոր գիտնական հաճախ էր սխալ եզրակացություններ էր անում: Օրինակ ըստ Արիստոտելի մենք մտածում ենք մեր սրտերի օգնությամբ, մեղուները առաջանում են ցլերի փտող մարմիններից, սիկ ճանճերը ունեն միայն չորս ոտք:
Ըստ ընհանուր ընդունված կարծիքի՝ մարդը ունի միայն չորս զգայարան: Դրանք են՝
1. Թերմոցեպցիան մեր մաշկի վրա ջերմության զգայարան է, կամ դրա պակասը:
2. Էկվիբրիոցեպցիան հավասարակշռության զգայարանն է, որը որոշվում է հեղուկ պարունակող խոռոչներով մեր ներքին ականջի մեջ:
3. Նոցիցեպցիան՝ մարմնի մաշկի, հոդերի և օրգանների կողմից ցավի ընկալումն է: Տարօրինակ է, բայց սա չի ներառում ուղեղը, որում ընդհանրապես ցավի ընկալիչներ չկան: Գլխացավերը, անկախ նրանից, թե մեղ ինչ է թվում, ուղեղի ներսից չեն գալիս:
4. Պրոպրիոցեպցիա կամ ՙՙմարմնի իրազեկում՚՚: Սա հասկացողություն է այն մասին, թե որտեղ են գտնվում մեր մարմնի մասերը, նույնիսկ եթե մենք դրան չենք զգում կամ չենք տեսնում: Փորձեք փակել աչքերը և օդում թափահարել ոտքը: Դուք, միևնույն է կիմանաք, թե որտեղ է ձեր ոտքը:
Կարելի է ասել, որ գոյություն ունեն միայն երեք զգայարան՝ քիմիական- հոտառություն և համ, մեխանիկական- լսողաական և շոշափելիք և լուսային- տեսողական: Համապատասխան զգզայական օրգանների արձագանքը հիմնված է ֆիզիկաքիմիական տարբեր մեխանիզմների վրա: Բայց այս երեք զգացողությունները կարելի է դասակարգել ավելի մանրամասն: Օրինակ՝ համն իրականում ներառում է հինգ զգայարան՝ քաղցր, աղի, թթու, դառը և ՙՙուամի՚՚- ճապոնական բառէ գլուտամատի համի համար- համեմունք, որը, իհարկե, խտանյութի ապուրների մի մասն է: Մի քանի տարի առաջ գիտնականները պարզեցին, որ լեզուն ունի առանձին ընկալիչներ՝ՙՙուամի՚՚ համի համար: Ֆրանսիացի ֆիզիոլոգները վերջերս գտել են ընկալիչներ, որոնք արձագանքում են ճարպի համին, և դրանք հասանելի են ոչ միայն լեզվին, այլև փոքր աղիքին: Այնպես որ մարդու համ զգայարանները վեցն են:

ԳԼՈՒԽ 1
ՀԻՆԳ ԶԳԱՅԱՐԱՆՆԵՐԻ ԻՄԱՑՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԵՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՐԵԽԱՅԻ ԿՅԱՆՔՈՒՄ

1. 1 Տարրական գիտելիքներ մարդու հինգ զգայարանների մասին։
Զգայարանների օգնությամբ մարդը ստանում է տարատեսակ տեղեկություններ շրջակա միջավայրի մասին: Մարդու զգայարանները 5-ն են՝ տեսողության, լսողության, հոտառության, համի և շոշափելիքի: Յուրաքանչյուր զգայարան ապահովում է միայն որոշակի գրգիռների ընկալումը: Տեսողության զգայարանը աչքն է, լսողությանը՝ ականջը, հոտառությանը՝ քիթը, համի զգայարանը՝ լեզուն իսկ զգայությանը՝ մաշկը։
Համի զգայարանները լեզվի վրա տեղադրված համային ընկալիչներն են, շոշափման զգացողությունն իրականացվում է մաշկի միջոցով:
Զգացողության օրգանները հնարավորություն են տալիս ընկալել շրջակա միջավայրի առարկաներն ու տարբերել դրանց հիմնական բնույթը, ձևը, գույնը, ջերմաստիճանը, կոշտությունը, հոտը, համը և այլն:
Տեսողական զգայարանի օրգանները՝ աչքերն են։ Աչքերով մարդիկ տեսնում են, տեղեկություն ստանում շրջապատի առարկաների մասին, ճանաչում են առարկաները, զանազանում նրանց գույնը, չափսը, ձևը և պայծառությունը: Մարդիկ ունեն 2 աչք, ինչը հնարավորություն է տալիս նրանց որոշել նաև առարկաների հեռավորությունն ու մեծությունը:
Լսողական զգայարանի օրգանները ականջներն են։ Դրանց միջոցով ընկալվում են ձայնային ազդանշանները: Լսողական օրգաները ոչ պակաս օգնում են կողմնորոշվել տարածության մեջ։ Հնարավորություն են տալիս տարբերել մարդկաց և կենդանիների ձայները, որոշել թե որտեղից է գալիս ձայնը։ Նաև ձայնի բարձրությունից կամ ցածրությունից որոշել հեռու է այն գտնվում թե մոտ։
Հոտառության զգայարանի օրգանն է քիթը։ Դրա օգնությամբ մարդիկ շնչում են և ընկալում են զանազան հոտեր։ Հոտառության օրգաննները թույլ են տալիս տարբերել հաճելի և տհաճ հոտերը, սննդի դեպքում հնարավորություն են տալիս հասկանալ, արդյո՞ք այն պիտանի է դեռ ուտելու համար, թե ոչ։
1.2. Երեխայի զգացողությունների դաստիարակումը
նախադպրոցական տարիքում՝ ըստ Մարիա Մոնտեսորիի
Իտալացի բժիշկ, մանկավարժ, գիտնական, փիլիսոփա, հումանիստ Մարիա Մոնտեսորին, կարևորելով նախադպրոցական տարիքի երեխայի զգացողությունների դաստիարակությունը, մեթոդական համարկարգ է մշակել և փորձարարական ճանապարհով հաստատել իր մշակած համակարգի և դիդակտիկական գործիքների արդյունավետությունը։
Իր «Երեխայի տունը» աշխատության մեջ, խոսելով «Զգացողությունների դաստիարակության» մասին, Մոնտեսորին նշում է, որ դրանց նպատակը կրկնվող վարժությունների միջոցով երեխաների մոտ խթանների տարբեր ընկալումները զարգացնելն է:
«Զգացողությունների դաստիարակությունը պետք չէ շփոթել զգայարանների միջոցով ստացվող՝ շրջապատող միջավայրին վերաբերող որոշակի պատկերացումների հետ: ճիշտ այդպես նաև պետք չէ այդ զգացմունքները նույնականացնել որոշակի հասկացությանը համապատասխանող բառացուցակի և առավել ևս վերացական կամ համադրված գաղափարների կառուցման հետ»,- ասում է նա:
Զգացողությունների դաստիարակության տեխնիկայի մյուս կարևոր առանձնահատկությունը,- ըստ Մոնտեսորիի,- այդ զգացումների առանձնացումն է այն դեպքում, երբ դա հնարավոր է: Օրինակ՝ լսողության զգացողությունը զարգացնող վարժություններն ավելի արդյունավետ են լինում ոչ միայն լռության, այև մթության մեջ: Հայտնի է, որ աչքերը կապելը բավականին սրում է նորմալ երեխաների հետաքրքրությունը, բացի այդ, «վարժությունն աղմկոտ զվարճանքի չի վերածվում, երեխայի ուշադրությունը ավելի շատ կենտրոնանում է ոչ թե կապի, այլ անհատական այն խթանների վրա, որոնց վրա ուզում ենք կենտրոնացնել, բևեռել նրանց ուշադրությունը»:
Մոնտեսորին առանձնացնում է զգացողությունների դաստիարակության մի քանի տեսակ.
1. Ընդհանուր զգացողության դաստիարակում: Շփումային, ջերմային, քա-շային զգացողություններ։ Ըստ նրա՝ շփման և ջերմային զգացողությունները սերտորեն կապված են իրար հետ, քանի որ ջերմությունը սրում է զգացողությունները:
2. Ստերեոգնոստիկ զգացողության դաստիարակում
Այս զգացողության դաստիարակությունը հանգեցնում է առարկան շոշափելու միջոցով ճանաչելուն, այսինքն’ միաժամանակ աշխատում են շփման և մկանային զգացողությունները:
3. Համի և հոտի զգացողության դաստիարակում
Համի և հոտի զգացողության դաստիարակումը դժվար գործ է։ Երեխաների հոտի զգացողությունն այնքան էլ զարգացած չէ, ահա թե ինչու համեմատաբար դժվար է նրանց ուշադրությունը կենտրոնացնել այդ զգացողության վրա:
«Դաստիարակության այս մասը, ինչպես և համի զգացողության զարգացումը, երեխայի կողմից յուրացվում է նախաճաշի ժամանակ, երբ նա տարբեր հոտեր է առնում՝ թարմ հացի, կովի և ձիթապտղի յուղերի, քացախի, համե¬մունք¬ների, սուրճի: Սա ծաղիկներից հոտ քաշելու հետ միասին դառնում է հոտառության զարգացման վարժություն»,- ասում է Մոնտեսորին։
3. Տեսողական զգացողության դաստիարակում, այն ներառում է.
• Չափսերի տարբերակման ընկալում տեսողության միջոցով
• Ձևերի տարբերակման իմացություն և տեսողական-շփման-մկանային ընկալումներ
• Գույների տարբերակվող տեսողական ընկալում, ժամանակի ընկալման ձևավորում
4. Հնչյունների ճանաչման վարժություններ

Զգացումների դաստիարակության արդյունքները
o Մանկավարժական
Զգացումների դաստիարակությունը մանկավարժական հսկայական նշանակություն ունի, ասում է Մոնտեսորին: Այս ոլորում նա առանձնացնում է նման դաստիարակության երկու խնդիր՝ կենսաբանական և սոցիալական:
Կենսաբանական խնդիըը անձի բնական զարգացման հեշտացումն է, իսկ սոցիալական տեսակետից այն նպաստում է անհատին սոցիալական միջավայրին նախապատրաստելուն:
o Հոգեկան զարգացում
Մոնտեսորին կարծում էր նաև, որ զգացումների զարգացումը նախորդում է հոգևոր բարձրագույն գործունե¬ության զարգացմանը։ Երեքից յոթ տարեկան երեխան գտնվում է օրգանիզմի կազմավորման, ձևավորման փուլում: Այդ պատճառով զգացումների զարգացմանը կարող ենք նպաստել քանի դեռ երեխաները նշված փուլում են:
Նա պնդում էր, որ հնարավոր է հղկել և մշակել երեխայի զգացողությունները ճիշտ այնպես, ինչպես կարևորում և խթանում ենք խոսքի ձևավորումը՝ մինչ ամբողջական զարգացում։
«Երեխայի կյանքի 3 և 7 տարեկանների միջև կա ֆիզիկական արագ զարգացման շրջան: Դա հոգեբանական-սենսորային գործունեության տարբեր տեսակների ձևավորման շրջանն է: Երեխան այդ հասակում մշակում է իր զգացումները, միջավայրը միայն հետո է գրավում նրա ուշադրությունը՝ պասիվ հետաքրքրա-սիրության դրսևորմամբ: Այդ ժամանակ նրա ուշադրությունը գրավում են խթանները, ոչ թե իրերի պատճառները: Հետևաբար դա այն ժամանակահատվածն է, երբ մենք հետևողականորեն պիտի ուղղորդենք նրա զգացումների խթանները, որպեսզի երեխայի ստացած զգացումները խելամիտ ուղով զարգանան»:
o Գեղագիտական, բարոյական
Մոնտեսորին կարծում էր նաև, որ զգացումների խթանումը զարգացնում է նաև երեխաների դիտողականությունը, գեղագիտական և բարոյական դաստիարակությանը, քանի որ զգացումների բազմապատկումը, խթանների նրբին տարբերությունները զգալու կարողությունը հղկում է մարդու զգացմունքայնությունը և բազմապատկում հաճույքները:
o Ֆիզիոլոգիական
Վերջապես ֆիզիոլոգիական տեսակետից զգացումների զարգացման կարևորությունը նույնպես ակնհայտ է։
Մարդը նյարդային վերջույթներով շրջակա միջավայրից հավաքում է տար¬բեր խթաններ: Այդ ճանապարհով նա անմիջական շփման մեջ է մտնում շրջակա միջավայրի հետ: Հոգեբանական կյանքը զարգանում է նյարդային կենտրոնների համակարգին համապատասխան, և մարդկային գործունեությունը, առավելապես՝ սոցիալական, բացահայտվում է անհատի գործողություններով (ձեռքի աշխատանքով, գրելով, բանավոր խոսքով և այլն)՝ հոգեբանա-մոտորային օրգանների միջոցով:

1.3. Խաղերը՝ որպես երեխային գործնական գիտելիքներ հաղորդելու միջոց։
Խաղը որպես ուսուցման կազմակերպման ձև ակտիվացնում է երեխաներին: Խաղի միջոցով կարելի է շատ խնդիրներ լուծել։
Երեխային հարկավոր է առաջադրել տարաբնույթ վարժություններ, որոնք կնպաստեն երեխայի շարժումների կատարելագործմանն ու դրանք կոորդինացնելու կարողության զարգացմանը: Հարկավոր է խաղը տարրալուծել ուսումնական գործընթացի մեջ և ուսումնական նպատակներն իրականացնել խաղի օգնությամբ ու խաղի միջոցով:
Ուսուցման ընթացքում խաղի կիրառումը զարգացնում է երեխաների ուշադրությունը, օգնում է դաստիարակին ակտիվացնել անհամարձակ երեխային, որովհետև խաղալիս երեխան իրեն ավելի ազատ է զգում: Երեխային հնարավորություն է տրվում ազատ արտահայտելու իր մտքերն ու կարծիքները:
Խաղային իրավիճակներում երեխան դառնում է առավել գործուն և ուշադիր, ինչն ավելի է նպաստում ինֆորմացիայի ընկալմանը և յուրացմանը։
զարգացնում է նրա երևակայությունը,
Անհրաժեշտ է, որ խաղացող երեխան տիրապետի գիտելիքներով, տպավորություններով և շրջակա միջավայրի, բնության, մեծահասակների կենսակերպի որոշ փորձով:
Խաղերը՝ հատկապես խմբային, երեխային սովորեցնում են նաև համագործակցել, ինչն այդ տարիքում շատ խրախուսելի է։ Երեխան հնարավորություն է ստանում ինչ-որ հարցի շուրջ ձևավորել իր կարծիքը, կարող է լսել ուրիշների մտքերը և համաձայնել կամ ոչ։ Նման միջավայրում երեխան դառնում է ավելի համարձակ, ինքնավստահ և ինքնուրույն, ինչը հիմք է հանդիսանում ավելի բարդ խաղերի համար։ Բացի այդ, վերանում է կաշկանդվածությունը, ինչը թույլ է տալիս խուսափել երեխայի մոտ ապագայում հարցեր տալու հետ կապված բարդույթներից:
Նշենք նաև, որ խաղի ընթացքում խթանվում է երեխայի կողմից գիտելիք ստանալու, փորձելու, ստուգելու, համեմատելու, տրամաբանելու ցանկությունը: Ակտիվանում են զգայարանները, որոնք իրենց հերթին առաջացնում են ուղեղի ակտիվություն: Սա նպաստում է երեխայի մտավոր զարգացմանը:
Երեխային խաղի մեջ ներգրավելու համար անհրաժեշտ է համապատասխան պայմաններ ստեղծել: Դաստիարակի խնդիրն է ստեղծել խաղերի համար նպաստավոր պայմաններ: Անհրաժեշտ է նաև հարուստ և բազմազան խաղային միջավայր՝ խաղալիքներ և խաղային պարագաներ:
Շատ կարևոր է դաստիարակի ճկուն, անտեսանելի և հմուտ ղեկավարումը մինչ խաղը, նաև խաղի ընթացքում: Այնպես, որ երեխան խաղի ընթացքում պահպանի իր անկախությունը, ինքնուրույնությունը և նախաձեռնությունը:
Խաղը երեխայի ինքնուրույն, ազատ, հախուռն գործունեությունն է, որից նա բավականություն է ստանում: Նախադպրոցականի համար որակյալ ուսումնական միջավայրն առաջին հերթին զարգացնող մթնոլորտն է և բարյացակամ հարաբերությունները ընկերների հետ:

Ստորև կներկայացնենք խաղերի ստեղծման, ձևավորման առավել ընդհանուր օրինաչափությունները:
Առօրյա խաղային իրավիճակում հնարավոր չէ խիստ տարանջատել խաղի մի տեսակը մյուսից, քանի որ երեխան հաճախ մի քանի խաղ միաժամանակ է խաղում:
Խաղային հմտությունների ձևավորումը կախված է նաև երեխայի զարգացումը խթանող միջավայրից, ինչի հետևանքով խաղային հմտությունները նույն տարիքի երեխանների մոտ կարող են զգալիորեն տարբերվել: Քանի որ խաղային մթնոլորտը նախակրթարանում հիմնականում ստեղծում են դաստիարակները, ապա անհրաժեշտ է, որ նրանք իմանան խաղի ձևավորման ընդհանուր օրինաչափությունները:
Խաղի տեսակները
Խաղերը սովորաբար դասակարգվում են հետևյալ տեսակների
• ստեղծագործական կամ ազատ խաղեր,
• կազմակերպված կամ պատրաստ կանոններով խաղեր:
Ստեղծագործական խաղերում երեխան կարող է ինքնուրույն ընտրել խաղի թեման, միջոցները և բովանդակությունը, քանի որ ստեղծագործական խաղը երեխան ինքնուրույն է ստեղծում:
Ստեղծագործական խաղերն էլ իրենց հերթին կարող են լինել
 դերաախաղեր, բեմադրումներ (игры-драматизации)
 կառուցողական խաղեր:
Ստեղծագործական խաղեր
Ստեղծագործական խաղերը առաջին հերթին դերային խաղեր են: Նման խաղերում խաղացողը ինչ որ դեր է ստանձնում և իր վարքագիծը համապատասխանեցնում է դրան: Ընտրված հերոսի կամ կերպարի վարքագծին ինքնուրույն և ազատ հետևելը նման խաղերի կարևոր առանձնահատկությունն է։
Խաղի բովանդակությունը կարող է լինել երեխայի կամ մեծահասակների առօրյա կյանքի, կենցաղի ամենակարևոր և առավել բնորոշ իրավիճակների վերարտադրությունը։ Այսպես օրինակ, «բժիշկ- բժիշկ» խաղալու ժամանակ երեխան լսում է հիվանդին և զննում է իր կոկորդը: Փոքր երեխայի համար բնորոշ է, որ սկզբում նա պատկերացնում է գործողություններ որոշ առարկաների, և հետո միայն խաղընկերոջ հետ: Խաղերը համալրվում են դերային խոսքով և հաղորդակցմամբ:
Դերային խաղերի տեսակներից մեկը, այսպես կոչված, ռեժիսորական խաղերն են, որոնցում երեխան կարող է իրեն դրսևորել որպես դերակատար և որպես բեմադրող: Նման խաղերը բնօրոշ են 4-7 տարեկան երեխաների համար, սակայն ձևավորվում են ավելի վաղ՝ մոտ 3 տարեկանում: Տիկնիկով կամ այլ խաղալիքով խաղալիս երեխայից չեն պահանջվում հատուկ սոցիալական հմտություններ, որոնք անհրաժեշտ է խաղնկերոջ հետ խաղալիս: Սակայն երեխան հաղորդակցման նախնական փորձ է ձեռք բերում:
Այս խաղերում դերակատարները խաղալիքներն են, օրինակ՝ տիկնիկները, Lego խաղալիքների կենդանիները, մարդուկները: Հետաքրքիր է նաև այն, որ երեխան մեկ դեր չի ստանձնում, այլ փոխում է դերերը՝ կախված իրավիճակից: Երեխան կարող է խաղալ միաժամանակ մի քանի դեր, օրինակ՝ լինել և՛ ոստիկան, և՛ վարորդ, և՛ հետիոտն:
Կառուցողական խաղեր
Կառուցողական խաղերը տարբեր կառույցներին և դրանց հետ կապված գործողություններին առնչվող խաղերն են, մեր կյանքի արտացոլումն է: Կառուցողական խաղը որոշ չափով նման է դերային խաղի, քանի որ աղբյուրը նույնն է՝ երեխային շրջապատող միջավայրը: Բացի այդ, կառուցողական խաղերը խթանում են երեխային ոչ միայն կառուցել այն, ինչ իրեն շրջապատում է, այլ ստեղծագործել և որոնել անհատական լուծումներ: Կառուցողական խաղը կարող վերածվել դերային խաղի և հակառակը: Օրինակ, երեխաները խաղում են «Խանութ», ուրեմն պիտի խանութ կառուցվի: Կամ երեխաները պատկերացնում են, որ իրենք նավ են կառուցում, այնուհետև սկսում են խաղալ նավաստիների դերը:
Դրամատիկական խաղեր
Դրամատիկական խաղերի մեջ խաղի բովանդակությունը հիմնված է այս կամ այն գրական, հեքիաթային կերպարի վերարտադրման վրա: Փաստացի դա դերային խաղ է սակայն երեխան այժմ վերարտադրում է որևիցե հեքիաթային հերոսի: Տարբերությունն այն է, որ երեխան հետևում է, օրինակ, հեքիաթի սյուժեին և հստակ վերարտադրում հերոսների վարքագիծը: Այստեղ երեխայի համար կարևոր է, ոչ այնքան դերակատարումը, այլ այն, թե որքանով ինքը կարող է նմանվել համապատասխան հերոսին: Դրամատիկական խաղում հաճախակի օգտագործվում են հեքիաթային հերոսները, քանի որ հեքիաթներում դերերը վառ ընգծված են և երեխան հնարավորություն է ստանում հեշտությամբ վերարտադրել հերոսի խոսքը և վարքագիծը:

Կանոններով խաղեր
Ստեղծագործական և կանոններով խաղերի հիմնական տարբերությունն այն է, որ խաղի կանոններն արդեն որոշված են և պարտադիր են բոլոր խաղացողների համար: Կանոններով խաղերը հիմնականում դիդակտիկ, երաժշտական, սեղանի, շարժողական խաղերն են:
Այդպիսի խաղերում միավորված են ինչպես դիդակտիկ, այնպես էլ խաղային գործոնները: Խաղալով դիդակտիկ խաղեր երեխան աստիճանաբար ամրապնդում է և խորացնում գիտելիքները իր համար առավել հետաքրքիր և հարմարավետ ձևով:
ԳԼՈՒԽ 2. ԵՐԵԽԱՅԻ ԶԳԱՅԱՐԱՆՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆՆ ՈՒՂՂՎԱԾ
ԱՇԽԱՏԱՆՔԸ ՆԱԽԱԿՐԹԱՐԱՆՈՒՄ

2.1. Մարդու զգայարանները և վաղ տարիքում դրանց զարգացման կարևորությունը
Ծննդյան առաջին պահից երեխան սկսում է ծանոթանալ աշխարհի հետ իր զգայարանների օգնությամբ.
• Տեսողություն
• Լսողություն
• Շոշափելիք
• Համի
• Հոտառություն
Զգայարանների մասին խաղերն ու համատեղ աշխատանքը կոգնեն, որ երեխայի մեջ զարագան ամբողջ կյանքի ընթացքում սովորելու հնարավություն տրվող հմտություններ:
Դաստիարակի կողմից ուղղորդվող հայտնագործություն
Տեսողություն
Հստակ պատկեր տեսնելու համար անհրաժեշտ է, որ աչքի մեջ լույսի ճառագայթներ մտնեն: Առանց լույսի մենք չենք կարող տեսնել որևէ բան: Տեսողությունն օգնում է՝ կողմնորոշվել և փոխազդեցության մեջ մտնել շրջապատող միջավայրի հետ:
Լսողություն
Մեր ականջներն օգնում են մեզ լսել : Արտաքին ականջը կառուցված է ձայնափողի նման, որպեսզի կարողանա կլանել ձայները և փոխանցել դրանք դեպի ներքին ականջ: Լսողության ռեցեպտորները ( ընկալիչ) գտնվում են հենց ներքին ականջում: դրանք ազդանշան են ուղարկում ուղողին, իսկ ուղեղն իր հերթին վերծանում է այդ ձայները: Կողքերից եկող ձայները ամենից հեշտ է ճանաչել: Շատ դժվար է հասկանալ, թե որտեղից է գալիս ձայնը, երբ այն հնչում է առջևից, վերևից և ետևից:
Շոշափելիք
Մաշկը հազարավոր ռեցեպտորներ( ընկալիչներ ) ունի, որոնց միջոցով մենք ընկալում ենք մակերեևույթների կառուցվածքները, ջերմությունը, ցավը և այլն:
Համի զգայարան
Լեզուն կարող է զգալ ուտելիքի համը ( համազգաց պտկիկներ) կոչվող փոքրիկ ռեցեպտորների միջոցով: Համի գնդիկները կուտակված են լեզվի առջևի մասում, կողքերին և լեզվի հակառակ կողմում: Համի գնդիկները կան նայև բերանի այլ մասերում: Համի մասին որոշ տեղեկություններ ենք ստանում նայև ուտելիքի հոտրց:
Հոտառություն
Մենք հոտ ենք զգում, երբ օդի հետ միասին նյութի մոլեկուլները մտնում են մեր քթի մեջ: մոլեկուլները խթանում են հոտառական նյարդերը, որոնք ազդանշաններ են ուղղարկում ուղեղին:
Համն ու հոտառությունը բոլորովին տարբեր զգայարաններ են, բայց մենք սովորաբար միաժամանակ ենք զգում համն ու հոտը:

2.2. Երեխայի զգայարանների մասին գիտելիքները և զգայարանները զարգացնող խաղեր

Խաղ 1։ Համային տարաներ
Նյութ — ութ տարա, փոքր գդալ:
Ուղիղ նպատակ — համային ընկալման տարբերակվածություն
Տարիք — չորսին մոտ
Պատրաստում ենք չորս լուծույթ` շաքարավազով՝ քաղցր, աղով` աղի, լիմոնով ` թթու և դառը:
Ինչպես աշխատել նյութով — երեխայի ներկայությամբ դաստիարակը, իսկ մեր դեպքում ծնողը պատրաստում է չորս լուծույթ` քաղցր, աղի, դառը, թթու: Տարաներից յուրաքանչյուր երկուսի մեջ լցնում է նույն նյութը։ Երեխան զգուշորեն վերցնում է փոքրիկ գդալը և յուրաքանչյուր տարայից մեկական գդալ համտեսում է, և ասում, թե ինչ համ է:
Այնուհետև փորձում է գտնել զույգերը:
Լրացուցիչ հանձնարարություն
Դասակարգել ծանոթ համերը, հացերի, մրգերի տարբեր տեսակներ փորձել և նկարագրել համը։

Խաղ 2։ Կենդանական աշխարհ
Նյութ — նախապես ընտրված և պատրաստված կենդանիների ձայների ձայնագրություններ
Ուղիղ նպատակ — լսողական զգայարանի զարգացում
Տարիք — չորսին մոտ
Ինչպես աշխատել — Դաստիարակը նախապես պատրաստում է կենդանիների ձայների ձայնագրություններ, բացատրում է երեխաներին, որ նրանք, լարելով իրենց լսողությունը, պետք է փորձեն գուշակել, թե ինչ կենդանի է այդպիսի ձայն հանում։ Անհրաժեշտ է ընտրել այնպիսի կենդանիներ, որոնք ծանոթ են երեխային։
Բնագետիկներ։ Կենդանական աշխարհ
Խաղ 3։ Գուշակիր հոտը
Նյութ — երեխաներին ծանոթ սուր հոտ ունեցող նյութեր՝ մրգեր, օծանելիքի տարբեր բույրեր, ացետոն, սուրճ, օճառ, մարմնի քսուք և այլն։ Ժապավեն
Ուղիղ նպատակ — հոտառական զգայարանի զարգացում և հոտերի տարբերակում
Տարիք — չորսին մոտ
Ինչպես աշխատել — Փակել երեխայի աչքերը ժապավենով։ Հերթով մոտեցնել նրա քթին տարբեր առարականեր և նյութեր, որպեսզի նա գուշակի թե ինչի հոտն է, նկարագրի ինչպիսի հոտ է (քաղցր, դառը, թթու, կծու և այլն) և պատասխանի հաճելի է այն, թե ոչ հարցին։
Բնագետիկներ։ Գուշակիր հոտը
Խաղ 4։ Զգա միայն ձեռքերով
Նյութ — տարբեր ձևի, չափսի և կառուցվածքի առարկաներ։ Ժապավեն
Ուղիղ նպատակ — շոշափելիքի զգայարանի տարբերակվածություն
Տարիք — չորսին մոտ
Ինչպես աշխատել — Փակելով երեխայի աչքերը ժապավենով փոխանցում ենք երեախային առարկաներ։ Երեխան, շոշափելով այն ձեռքերով, պետք է անվանի առարկայի անունը և նկարագրի ինչիսին է այդ առարկան (խորդուբորդ, հարթ, ծակծկող, փափուկ և այլն)։
Բնագետիկներ։ Զգա միայն ձեռքերով

2.3 Առցանց ուսուցումը՝ որպես երեխաներին գիտելիքների հաղորդելու միջոց։
Առցանց ուսուցումն ամբողջ աշխարհում ընդունված ուսուցման լավագույն ձևերից մեկն է: Ներկայումս այն լայն տարածում ունի Հայաստանում։
Դիպլոմայինի գործնական աշխատանքը կատարելու համար մեզ հարկավոր էր նախակրթարանում երեխաների հետ փորձարկել մեր պատրաստած խաղերի փաթեթը։ Սակայն համավարակի պատճառով ստեղծված իրավիճակը մեզ ստիպեց փնտրել, գտնել և օգտագործել ուրիշ տարբերակներ։
Մենք որոշեցինք օգնության կանչել ծնողներին` առաջարկելով, որ նրանք տանը փորձարկումներն անեն իրենց երեխաների հետ։ Բայց դա իրականացնելու համար մեզ հարկավոր էր նկարագրել առաջադրանք-խաղերը և ուղարկել ծնողներին։
Պետք է նշել, որ ծնողները սիրով ընդառաջ գնացին, մեծ եռանդով և հետաքրքրությամբ կատարեցին փորձերը երեխաների հետ, տեսագրեցին դրանք և ուղարկեցին մեզ։
Երկրորդ եղանակը հետևյալն էր․ նախապես բոլոր ծնողներին տեղեկացնելով ներգրավում ենք “Teams” հավելվածում և հատուկ օր և ժամ ընտրելով՝ առցանց կատարում մեր գործնական աշխատանքները։
Այս հավելվածը հարմար է նրանով, որ թույլ է տալիս միանգամից առցանց կապով միանալ ավելի քան 90 մասնակից։ Նաև հնարավություն ունենք տեսադասի ժամանակ տեսագրել այն, ինչը մեզ համար մեծ առավելություն է։

Առցանց ուսուցման առավելությունները և թերությունները
Առցանց ուսուցումն ունի իր առավելություններն ու թերությունները։ Մենք բավականին փորձ ձեռք բերեցինք այս մի քանի ամիսների ընթացքում և կարող ենք թվարկել և հիմնավորել դրանք։
Քանի որ առցանց դասերն իրականցվում են նախակրթարանի երեխաների հետ, և բնականաբար տարիքի բերումով նրանք չեն կարող ինքնուրույն միանալ դասերին, (չկան կամ թերի են նրանց գիտելիքները համակարգչի, հեռախոսի, պլանշետի հնարավորությունների մասին, թեև չի կարելի ասել, որ դրանք բոորովին բացակայում են) մեզ օգնության են հասնում ծնողները, ովքեր երեխաների հետ հավասար մեծ հաճույքով լսում և մասնակցում են դասերին, օգնում գործնական աշխատանքների պատշաճ կատարմանը։
Առցանց ուսուցման առավելությունները
1. Երեխաների, ծնողների և դաստիարակների համար ավելի քիչ ժամանակատար է, երեխաները չեն հոգնում անընդհատ տեղափոխություններից, իսկ ծնողներին էլ հնարավորություն է ընձեռվում մասնակցել երեխաների պարապմունքներին։ Երեխան տանից կարողանում է և՛ շփվել ընկերների հետ, և՛ լինել մայրիկի կողքին։
2. Պակասում են ֆինանսական ծախսերը ճանապարհի, երեխայի հագուստի, սննդի, կոտրած խաղալիքի և այլնի համար։
3. Զարգանում են ժամանակակից տեխնոլոգիաների ոլորտում հմտությունները։ Սա վերաբերվում է և՛ երեխային, և՛ ծնողին ու դաստիարակին։
Գիտելիքների մեծ պաշար ստանալ և նոր հմտությունների ձեռք բերումը ոչ ոքին չի վնասի։ Երեխային նաև կխրախուսի խորանալ այս ոլորտում։
4. Ծնողների և դաստիարակների անմիջական շփում։ Այն, ինչ նկատել էինք նախակրթարանում փորձաշրջան անցնելիս և այն, ինչ տեսանք հիմա՝ առցանց ուսուցման ժամանակ, իհարկե տարբերվում են իրարից։ Աճել և միանգամայն նոր որակ է ձեռք բերել ծնողների և դաստիարակների շփումը, ինչը օգտակար է երկու կողմերի համար։ Ծնողները մանկավարժական գիտելիքներ ու փորձ ձեշք կբերեն, կհասկանան, թե ինչն է ավելի կարևոր երեխայի զարգացման համար, իսկ դաստիարակները, ավելի անմիջականորեն (թեկուզ առցանց) շփվելով երեխայի ընտանիքի հետ, տեսնելով տան ընդհանուր միջավայրը, ավելի լավ կսկսեն հասկանալ նաև երեխային։
5. Առցանց դասընթացները հարմար են նաև այն ժամանակ, երբ կողմերից մեկը վատառողջ է կամ ընտանիքը քաղաքում չէ, դրսում կլիման բավականաչափ հարմար չէ դուրս գալու համար, իհարկե այստեղ առցանց ուսուցումը մեծ առավելություն է ցանկացածի համար։Նամանավանդ երբ հիմա դրսում գտնվելը շատ վտանգավոր է հայտնի վիրուսի պատճառով։

Առցանց ուսուցման թերությունները
1. Նախ և առաջ, իհարկե, ուղիղ շփման բացակայությունը, որը շատ մեծ թերություն է, առավել ևս մեր մասնագիտության մեջ, քանի որ երեխային հասկանալու և պարապմունքներն ավելի արդյունավետ անցկացնելու համար շատ կարևոր է ուղիղ հարաբերվել երեխայի հետ։ Եվ երեխայի հոգեբանական և հուզական բնականոն զարգացման համար նույնպես դժվար է երկար ժամանակ ուղիղ շփում չունենալ իր հասկակիցների հետ, չնայած որ ծնողների մեծասնությունը փորձում է լրացնել այդ պակասը տրամադրելով նրան իրենց ժամանակը, ինչը գովելի է։
2. Օնլայն դասերի ժամանակ հաճախ տեխնիկական խնդիրներ են առաջանում, որոնք խաթարում են դասի բնականոն հունը։ Այս խնդրի հետ հաճախ ենք առնչվում։ Լինում է, երբ չենք լսում մասնակցին կամ մասնակիցը չի լսում կամ տեսնում մեզ, նաև երբ դանդաղ ինտերնետի պատճառով մասնակիցների խոսքերը համընկնում ու ծածկում են միմյանց, և արդյունքում ոչ ոք ոչ մեկին չի հասկանում։
3. Երբեմն դժվար է լինում կենտրացնել երեխայի ուշադրությունը, քանի որ նա կարող է ամեն րոպե շեղվել իրենց տանեցիների, պատուհանից դուրս նայելու, սեղանին դրված ինչ-որ առարայի վրա։ Սա, անշուշտ, միայն առցանց պարապմունքների խնդիրը չէ, քանի որ շատ դժվար է նույնիսկ ուղիղ շփման ժամանակ այս տարիքի երեխաների ուշադրությունը երկար պահել։ Այդ պատճառով և մենք՝ ուսանողներս և դաստիարակները առավելապես փորձում հետաքրքիր և ոգեշնչող թեմաների շուրջ կատարել մեր առցանց դասերը։
4. Ծուլության խրախուսում։ Իհարկե սա վերաբերվում է ոչ միայն երեխաների, այլև մեծահասակների ապրելակերպին։ Եվ եթե մանկապարտեզի երեխաները գրեթե միշտ ակտիվ են թե՛ տանը, թե՛ դրսում, և թե՛ մանկապարտեզի խմբում, ապա մեծահասակները սկսում են ավելի քիչ ֆիզիկական ակտիվություն ցուցաբերել։ Իհարկե խոսքս վերաբերում է աշխատող մարդկանց, քանի որ մեր մայրերը, քույրերը և տատիկները միշտ ակտիվորեն հետևում են մեր առողջությանը և հարամարավետությանը։

Վերլուծություն

Ուսումնասիրելով և փորձարկելով զգայարանները զարգացնող խաղերը, ներկայացնում ենք դրանցից մի քանիսը, որոնք իրականացրել ենք նախակրթարանի 4-5 տարեկան երեխաների հետ:
Առաջին խաղը, որը կոչվում է “Համային տարաներ” իրագործվել է հենց երեխայի տանը իր մայրիկի հետ, պատրաստելով տարբեր համաերի լուծույթներ; Երեխան կարողացավ հեշտ գուշակել համերը և այնուհետև ճիշտ համապատասխանեցնել զույգերը: Ըստ փորձի ակնհայտ էր, որ նրան ավելի հաճելի էին քաղցր համային պարունակություն ունեցող տարաները, քան աղի կամ կիտրոնի հյութով` թթու տարաները: Այդ փորձի հետ մեկտեղ կատարել ենք նաև հետևյալ փորձը՝ փակելով երեխայի աչքերը, որպեսզի նրա ուշադրությունը բևեռենք միայն համի զգայարանի վրա, երեխան պետք է կռահեր, թե որ միրգը կամ բանջարաղենն է նա համտեսել: Չնայած նա ամեն մեկից ընդամենը մեկ կտոր էր փորձում հասնելով սերկևիլին, որոշեց մինչև վերջ ուտել այն և միայն դրանից հետո շարունակել փորձը: Այստեցից էլ մենք կռահեցինք, թե որն է նրա ամենասիրելի միրգը: Այս փորձը կատարելը նրա համար շատ հաճելի էր, նա ոչ մի անգամ չվրիպեց:
Հաջորդ փորձը կատարել ենք առցանց նախակրթարանի 4-5 տարեկան երեխաների հետ: Կոչվում է “Կենդանական աշխարհ”: Այս փորձի ժամանակ երեխաների համար միացվում էր կենդանիների ձայների ձայնագրություններ և նրանք միայն լսողական զգայարանը օգտագործելով պետք է կռահեին և անվանեին կենդանուն: Դժվարություն չառաջավ այս խաղի հետ, քանի որ բոլոր կենդանիները ծանոթ էին երեխաներին, միակ դժվարությունը առացել էր մկնիկի ձայնը գուշակելու հետ, սակայն շատ կարճ ժամանակահատավածում մեկը կռահեց և երեխաները այսուհետ իմացան, թե ինչ ձայն է հանում մկնիկը։ Խաղի նպատակն է զարգացնել երեխքների լսողական համակարգը, առանց տեսնելու շոշափելու կամ համտեսելու։ Լսողական զգայարանը զարգացնող խաղերը նաև զարգացնում են երևակայությունը և մտածելու ունակությունը։
Երրորդ փորձի անունն է “Գուշակիր հոտը”, որը նույնպես իրականացվել է առցանց և մեծ դեր են կատարել ծնողները։ Փակելով երեխաների աչքերը ժապավենով նաև ապահովելով լուռ միաջավայր, մայրիկները մոտեցնում էին նախորոք պատրաստված տարբեր հոտերով նյութեր։ Երեխան միանգամից կռահում էր իր քթին հերթով մոտեցրած հոտերը, նույնիսկ ասում, թե որտեղ կամ նույնիսկ ում վրայից են նրանք զգացել այդ հոտը։ Ամեն հոտից հետո հարց էր տրվում, թե արդյոք հաճելի է այդ հոտը նրանց թե՝ ոչ։ Հոտերը մեծ մասամբ կրկնվում էին։ Դրանք ացետոնի, տարբեր քսուկների, մրգերի և բանջարաղենների, սուրճի և այլ հոտեր էին։ Սակայն կային հոտեր, որոնց յուրահատուկ էին բոլորի համար՝ դրանք իրենց մայրիկների կամ այլ հարազատների օծանելիքի բույրերն էին։ Երեախների մեծամասնությունը անվանեցին դրանք այսպես՝ “Մայրիկի հոտն է” կամ ” Արմինեի(նրա հորաքրոջ, ինչը հետո պարզեցինք) հոտն է”։ Մայրիկները ուղդեցին ասելով, որ նրանց օծանելիքների հոտն է և հետո հարցնելոց դուր է գալիս նրանց այդ հոտը թե ոչ, մի քանիսը խոստովանցեին, որ այդքան էլ չէ, ինչը ծիծաղ առաջացրեց նրանց մայրիկների մոտ։ Սակայն ինձ ավելի շատ տպավորեց այն երեխան՝ ում համար հաճելի էր կոնյակի հոտը։ Այս փորձը օգնում է երեխաներին ճանաչել և տարբերակել տարատեսակ հոտեր, հասկանալ թե իրենց ինչպիսի հոտեր են դուր գալիս։ Երեխաների մեծամասնություբը բանկան է ավելի հաճելի են քաղցր և ձափուկ հոտեի, սակայն որոշների համար սպրիտի հոտն ավելի հաճելի քան շոկոլադի հոտը։
Հաջորդ փորձ-խաղը կոչվում է “Զգա միայն ձեռքերով”։ Կրկին մայրիկները կատարեցին գլխավոր դերը՝ փակեցին երեխաների աչքերը, նախապատրաստեցին անհրաժեշտ նյութեր, և փորձը կատարելիս նրանք արդեն ինքնուրույն էին հարցեր տալիս։ Այս փորձի նպատակն է, որ երեխան միայն շոշափելով հասկանա իրի կառութվածքը, նյութը, որից պատրաստված է այն, և դրանով իսկ զարգացնի շոշափման զգայանարը։ Փորձում ընդգրկվեցին ամենատարբեր չափերի, ձևերի, կառուցվածքի առարկաներ: Տարբեր նյութերից պատրաստված, փափուկ, կոշտ, սուր, ծակող և այլն: Նշենք, որ փորձին մասնակցեցին մոտ 10 և ավելի երեխա, և հատկանշական էր, որ երեխաները շոշափելով և ճանաչելով իրենք խաղալիքը այն ոչմի կերպ չէին ցանկանում ձեռքից բաց թողնել և ուսումնական խաղը շարունակել:

Հավելված 1

Հետաքրքիր փաստեր զգայարանների մասին նախակրթարանի դաստիարակների համար

1. Մարդը շրջակա միջավայրի մասին տեղեկատվություն է ստանում վեց զգայարանների միջոցով՝ լսողական, տեսողական, շոշոփելիքի, համի, հոտառության և վեստիբուլյար ապարատի:
2. Երկրի բնակիչների կեսից ավելին ունի հիվանդություններ կապված տեսողական օրգանների հետ:
3. Կարծիք կա, որ շատակերությունը բացասաբար է անդրադառնում լսողության վրա:
4. Մարդիկ պինդ կերակրի համը ընկալում են միայն թուքի հետ շփումից հետո:
5. Կանայք ավելի լավ են տարբերակում հոտի երանգները, քան տղամարիկ: Բացի այդ, նրանց լսողությունն էլ ավելի լավ:
6. Աշխարհի բնակչության մոտ երկու տոկոսը չունի հոտի զգացողություն:
7. Մարդու հիշողությունը ունակ է պահել մոտ հիսուն հազար հոտ:
8. Բարձր աղմուկը նպաստոմ է բիբերի լայնացմանը:
9. Յուրաքանչյուր մարդ ունի իր յուրահատուկ հոտը: Դրանով առաջնորդվելով՝ նորածինները ճշգրիտ գտնում են իրենց մորը, իսկ մեծահասակները կարող են գտնել իրենց համար հարմար զույգ:
10. Շների հիշողությունը գրեթե մեկ միլիոն անգամ ավելի ուժեղ է, քան մարդկանցը:
11. Ականջները ոչ միայն լսողության օրգան են, այլ նաև վեստիբուլյար համակարգի կարևոր տարր են: Պարզորն, Նրանք օգնում են պահպանել հավասարակշռությունը:
12. Ձայնի՝ քառասունհիգից հիսուն դեցիբել մակարդակը համարվում է բարենպաստ մարդու լսողության համար: Հանգիստ խոսակցությունները իրականացվում են այդպիսի բարձրության վրա: Այս սահմանից բարձր ցանկացած հնչյուն բացասաբար է անդրադառնում մարդու օրգանիզմի վրա, ներառյալ իմունային համարկարգը:
13. Տեսողական համակարգի համար գազարի օգտակարության մասին կարծիքները ոչ լիովին են ճիշտ: Նարնջագույն պտուղները, իսկապես պարունակում են շատ վիտամին Ա, ինչը օգտակար է աչքերի համար, սակայն գազար ուտելը և գերազանց տեսողությունը ուղղակիորեն կապված չեն:
14. Երեխաների մեծամասնությունը ծնվում է մոխրագույն-կապույտ աչքերով, որոնք միայն երկու տարի անց են ձեռք բերում իրենց իրական երանգը:
15. Մարդկանց աչքերի ամենահազվադեպ հանդիպող գույնը կանաչն է: Երկրի բնակիչների միայն երկու տոկոսն են ծնվում կանաչ աչքերով:
16. Բոլոր կապույտ աչքերով մարդիկ գալիս են մի նախնիից, որի մարմնում առաջացել է մուտավորված գեն, մոտավորապես վեց հազար տարի առաջ:
17. Մարդկանց մոտ մեկ տոկոսն ունի աչքերի տարբեր գույն:
18. Մարդկանց աչքերը կարող են տարբերակել մինչև տաս միլիոն գունային տարբերակումներ:
19. Մարդու համար իդեալական են օծանելիքները, որոնց հոտը նա չի զգում:
20. Յուրաքանչյուր անձի աչքերի իրիսի ձևը ոչ պակաս յուրահատուկ է, քան մատնահետքերը կամ ականջի խխունջը:
21. Մարդու ուղեղին ժամանակ է պահանջվում՝ զգայարններից ազդանշանները մշակելու համար, այնպես որ այն ամենը, ինչը մարդիկ որոշակի պահին զգում են, իրականում վերաբերում է իրենց կյանքի նախորդ պահին: Ընկալման ձգձգումը կազմում է մոտ հարյուր միլիվայրկյան, բայց ուղեղն ինչ-որ կերպ կարողանում է փոխհատուցել դա՝ այս մեխանիզմի էությունը դեռևս պարզ չէ գիտնականների համար:
22. Տարբեր զգայարաններից ազդանշաններն ուղարկվում են ուղեղ տարբեր արագությամբ, այնպես որ ուղեղը հետո նրանցից ստեղծում է մեկ պատկեր:
23. Սարսափելի իրադարձությունները մարդկանց կողմից ընկալվում են այնպես, ինչպես ֆիլմ դանդաղեցված կադրերը, չնայած իրականում վախեցնող երևույթները պարզապես ավելի մանրամասնորեն են նկարագրվում ուղեղի կողմից:
24. Մարդիկ, ովքեր կույր են ի ծնե, և միայն գիտակցական տարիքում են տեսողություն ձեռք բերում, կարող են շատ բաներ աղավաղումներով ընկալել, քանի որ ուղեղը չգիտի, թե ինչպես կառավարել իր համար անսովոր տեղեկատվությունը, նախկինում կույր մարդիկ տեսնում են մարդկանց հեռանալը, որպես պատկերի չափերի նվազում:
25. Եթե որոշ ժամանակ ակնոց եք կրում, որոնք շրջում են տարածքը գլխիվայր, ուղեղը հարմարվում է պատկերին: Երբ մարդը հանում է ակնոցը, աշխարհը, դեռ որոշ ժամանակ, գլխիվայր շրջված կթվա:

Հավելված 2

Զգայարանները խթանող և զգացողություններն ակտիվացնոց խաղերի փաթեթ

ԵՍ ՏԵՍՆՈՒՄ ԵՄ
Դիտանցքով տուփ պատրաստելու համար փոքր անցք բացեք կոշիկի տուփի կողքից: 1սմ-5սմ չափսի ուղղանկյուն պատուհան կտրեք կափարիչի վրա: Ուղղանկյան մի կողմը թողնել պատուհանին կպած, որպիսի այն հնարավոր լինի ծածկելª լույսը փակելու համար:
Տուփի մեջ դնեք երեխաներիին ծանոթ առարկա: Երեխաները նախ նայելու են փոքրիկ դիտանցքի միջովª ծածկելով ուղղանկյուն պատուհանը: Ապա բացել պատուհանը և կրկին նայել դիտանցքի միջով: Նրանք պետք է նշեն, թե ինչ էր գտնվում տուփի մեջ: Խնդրեք երեխաներին բացատրել, թե ինչու իրենք չեն կարող տեսնել առարկան մինչև տուփի պատուհանը բացել
Ո՞րն է այս խաղի նպատակը
Զարգացնում է այն գաղափարը, որ առանց լույսի չենք կարող տեսնել որևէ բան: Աղոտ լույսի տակ մենք պակաս հստակ ենք տեսնում:

ՓԱԿԵԼՈՎ ԱՉՔԵՐԸ
Ձեռքի ափերով փակե՛ք աչքերը: Հիմա արդյոք մու՞թ է:
Արդյոք նույնքան մու՞թ է, երբ աչքերը փակում եք որևէ կտորով: Արդյոք տարբերություն կա՞, երբ դա անում ես տարբեր տեսակի կտորներով: Փորձար¬կե՛ք: Խրախուսե՛ք երեխային փակել աչքերը տարբեր գույնի և հաստության թափանցիկ կտորներով (շատ հարմար է կարող է լինել վզնոցը) և խոսեք այն մասին, թե նա ինչ է տեսնում:
Նայե՛ք տարբեր գույնի ապակիների միջով և քննարկեք, թե սենյակն ինչ տեսք ունի այդ ժամանակ:
Կարո՞ղ եք արդյոք տեսնել բաժակի միջով: Ինչո՞ւ: Դա թափանցիկ է: Հրաշալի է։ Ահա ևս մի նոր բառ ավելացավ ձեր երեխայի բառապաշարին: Իսկ հիմա միգուցե փորձենք նայել թղթի կտորի միջո՞վ:
Այս խաղը կարող է անվերջ լինել, և կարելի է խաղալ ցանկացած տեղում:
Ո՞րն է այս խաղի նպատակը:
Այն զարգացնում է երեխաների հետևյալ հմտություններն ու կարողություն¬ները. սովորեցանում է զգայարանների միջոցով տարբերակել իրերն ու երևույթները, մասնակցել զրույցներին, նկարագրել զգացածն ու տեսածը։

ՇՈՇԱՓԻ՛Ր ԵՎ ԶԳԱ՛
Պահանջվող նյութեր
Սրճի հատիկներ, ալյուր, շաքարավազ, լոբի,
Վարժություն շոշափելով
Երեխաներին հնարավորություն, ժամանակ տվեք տարբեր նյութեր ուսումնա¬սի¬րելու համար: Նրանք կարող են դասակարգել դրանք, նկարագրել և պատմել, թե ուրիշ որտեղ կարող են նմանատիպ մակերևույթներ շոշափել:
Վարժություն շոշափելով
Նախապես պատրաստած կտորից պարկերի մեջ լցրեք առաջին վարժությունում օգտագործված նյութերը: Երեխաներին առաջարկեք շոշափել և գուշակել պարկերի պարունակությունները:
Ո՞րն է այս խաղի նպատակը
Այս խաղերը կօգնեն երեխաներին ավելի լավ հասկանալ իրենց շոշափելու կարողությունը:

ՀՐԱՇՔ ՊԻՑԱ
Պահանջվող նյութերը
Սոսինձ, ստվարաթուղթ, սրճի հատիկներ, ալյուր, շաքարավազ, լոբի:
Քառակուսի ստվարաթղթի վրա անկյուներով գծեք շրջան, շրջանը բաժանեք հավասար մասերի՝ պիցցայի նման: Եռանկյունաձև հատվածները տվեք երեխաներին,որպեսզի իրենց շոշափած նյութերը սոսնձեն այդհատվածների վրա:Պատրաստի պիցցայի կտորները տեղադրեք պիցցայի համար նախապես պատրաստված տուփի մեջ:
Ո՞րն է այս խաղի նպատակը
Զարգացնում է շոշափելու զգայարանը, երևակայությունը, ստեղծագործելո կարողությունները: Սովորեցնում երկրաչափական պատկերները: Երեխաները որքանել էլ աշխատեն միասին, ստեղծագործական աշխատանքը խիստ ներանձնային է:

ՀԱՄԻ ԶԳԱՑՈՒՄ
Կապե՛ք երեխայի աչքերը և նրան տարբեր տեսակի ուտելիքներ տվեք համտեսելու: Կարո՞ղ է միայն համտեսելով երեխան ասել, թե դա ինչ է: Խնդրե՛ք երեխային ասել՝ արդյոք այն աղի է, քաղցր է, թթու է, թե դառն է: Համոզվեք, որ երեխան իրեն նորմալ է զգում, երբ կապում եք նրա աչքերը և ուտելիք եք տալիս:
Ո՞րն է այս խաղի նպատակը:
Այն զարգացնում է երեխաների լեզվի մասին հմտությունները և սովորեցնում է տարբերակել համերը:

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐԻ՛Ր ԼԵԶՈՒԴ
Երեխաներին առաջարկեք չորս տեսակի սննդամթերք՝դառը, քաղցր, թթու, աղի: Նրանք պետք է մատը թաթախեն ուտելիքի մեջ և քսեն իրենց լեզուների տարբեր մասերին,որպեսզի զգան, թե որտեղ է համն ամենից ուժեղ զգացվում: կարողեք նաևլեզվի նկարի վրա նշել այն հատվածները, որոնցով երեխաները զգացին համը:
Ո՞րն է այս խաղի նպատակը
Սովորեցնում է կատարել նոր բացահայտումնր հասկանալու համար, որ մեր լեզուն չորս հիմնական համ կարող է զգալ՝քաղցր,դառը,թթու,աղի և լեզվի տարբեր հատվածներ յուրովի է ընկալում համերը:

ԳՏԻՐ ՀՈՏԸ
Հոտավետ նյութերը տվեք երեխաներին, որպեսզի նրանք նախապես ծանոթանան, իմանան, թե ինչ հոտեր են փորձելու ճանաչել: Կապեք երեխաների աչքերը, բաժակների մեջ լցված նյութերիը հերթով մոտեցրեք երեխայի քթին առաջարկեք հոտ քաշել և անվանել: Հարցրեք նաև հոտը հաճել է թե տհաճ:
Ո՞րն է այս խաղի նպատակը
Այս խաղը օգնում է երեխային ծանոթանել նոր հոտերի,զատգացնում է հոտառությունը, հուտով կողմնորոշ վելու ունակությունը:

ՊԱՐԶԱՊԵՍ ՁԱՅՆԵՐ
Խաղացեք «Փչացած հեռախոս»՝ զարմացնելով երեխաներին, թե ինչ հեշտությամբ կարելի է շփոթել տարբեր ձայները:
Երեխաները նստում են շրջանաձև: Նրանցից մեկի ականջին շշնջացեք, ինչ որ նախադասություն: Այդ երեխան իր հերթին շշնջում է այդ նախադասությունը իր կողքին նստած երեխայի ականջին: Այդպես նախադասությունը պետք է փոխանցվի ամբողջ շրջանով:Վերջին աշակետը պետք է բարձրաձայն ասի իր լսածը: Համեմատեք վերջին նախադասությունը սկզբնականի հետ, ինչպես նայև այն նախադասությունների հետ, որ լսել էին շրջանի բոլոր երեխաները: Խնդրեք երեխաներին վարկածներ առաջարկել թե նախադասությունն ինչու այդպիսի փոփոխություններ կրեց:

ՇՇՈՒԿՆԵՐՈՎ ԽԱՂԵՐ
Հարցրեք երեխային, թե ինչ է նշանակում շշուկով խոսել: Եկեք շշնջալ սովորենք և շշուկով խոսենք:
Մարդիկ երբեմն շշնջում են, որպեսզի թաքուն ինչ-որ բան ասեն միմյանց: Դա կարող է լինել գաղտնիք, այսինքն՝ մի բան, որը չենք ցանկանում ուրիշներն իմանան: Եկեք շշուկներով խաղ խաղանք: Միմյանց ինչ-որ բան ասեք շշուկով: Ի՞նչ է դա, որևէ գաղտնի՞ք: Որքա՞ն ցածր ձայնով կարող եք շշնջալ ու, այդուհանդերձ, լսել միմյանց:
Ո՞րն է այս խաղի նպատակը:
Այն երեխաների մոտ զարգացնում է ձայները տարբերակելու և լեզվական հմտություններ: Երեխաները ծանոթանում են նաև «գաղտնիք» հասկացությանը: Սա կարող է նաև հարմար պահ լինել, որ երեխայի հետ խոսեք հասարակության մեջ մարդու պահվածքի և շարժուձևի մասին:

Ի՞ՆՉ ՁԱՅՆ Է
Վերցրեք 4 տուփ: Համարակալեք տուփերը 1-ից 4-ը,յուրաքանչյուրի մեջ դրեք մեկ առարկա: Երեխաներին նախապես ծանոթացրեք առարկաների, նրանց հնչողության հետ: 1-ի մեջ դրեք մետաղադրամներ, 2-ի՝ ապակե գնդիկներ, 3-ի՝ մատիր, 4-ի՝ հատիկավորներ( լոբի, ոլոռ և այլն ): Տուփերը փակեք ամփացնելովկափարիչները կպչուն ժապավենով: Երեխաները պետք է կռահեն, թե ինչ էգտնվում յուրոքանչյուր տուփի մեջ,դիտարկելով տե ինչ ձայն է հանում առարկան տուփը թափ տալիս: երբ բոլորն ավարտեն դիտարկումը, բացեք տուփերը:
Ո՞րն է այս խաղի նպատակ:
Նպաստում է լսողության զարգացմանը:Օգնում է հասկանալ ինչը կարող է դժվարացնել, խանգարել ճիշտ ընկալելու ծանոթ ձայները:

ԵՍ ԿԱՐՈՂ ԵՄ ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻ ՁԱՅՆԵՐ ՀԱՆԵԼ
Արդյոք գիտե՞նք, թե ինչպես է հաչում շունը: Իսկ երբևէ լսե՞լ եք, թե ինչ ձայն է հանում կատուն:
Արդյոք գիտե՞նք երգեր, որոնք կենդանիների ձայներ են պարունակում: Որո՞նք են դրանք: Լսե՛ք և/կամ երգեք երեխայի հետ միասին: Միասին հետազոտե՛ք երեխայի գրադարակները: Այնտեղ կարող են շատ այլ գրքեր լինել, որտեղ նշված կամ նույնիսկ ձայնագրված են (հատկապես մանկահասակ երեխաների համար նախատեսված գրքերում) կենդանիների ձայները: Երեխայի հետ միասին պատրաստե՛ք ձեր գիրքը կենդանիների մասին և փորձե՛ք այդ կենդանիների ձայները հանել: Խաղին ավելացրեք նաև այնպիսի շարժումներ, որոնք բնորոշ են այդ կենդանիներին, դա կնպաստի երեխայի ֆիզիկական զարգացմանը, ինչպես նաև լավ վարժանք կլինի հենց ձեզ համար:
Ո՞րն է այս վարժության նպատակը: Այն զարգացնում է երեխաների գրաճանաչության, երաժշտական, խոսքային, խոշոր մկանների շարժողական հմտությունները, ինչպես նաև սովորեցնում է տարբերակել ձայները, նմանակել կենդանիների ձայներն ու շարժումները:

ԻՆՉՊԵՍ ԿԱՐՈՂ ԵՄ ԵՍ ՈՒՐԻՇՆԵՐԻ ՀԵՏ ԻՆՉ-ՈՐ ԲԱՆ ԱՆԵԼ
Շատ կարևոր է ընտանեկան գործերին մասնակցելը և մյուսների հետ ինչ-որ բաներ անելը: Երեխային օգնեք հասկանալ, որ ոչ միայն խաղալը, այլ նաև ընտանիքի մյուս անդամների հետ միասին աշխատելը հրաշալի միջոց է շփվելու, զրուցելու, սովորելու և ՄԵԾ ԲԱՆԵՐԻ մեջ ներգրավվելու համար: Փոքր երեխաները սիրում են օգնել և միշտ ցանկանում են օգնելու համար ինչ-որ բաներ անել, երբ խմորեղեն եք թխում, տունն եք մաքրում կամ այլ գործեր անում: Երբ նրանք խնդրում են, որ մասնակցեն, անպայման նրանց ինչ-որ առաջադրանք տվեք, որ կատարեն:
Միասին գիրք կազմեք այն մասին, թե ինչպես է երեխան օգնում մյուսներին, օրինակ՝ իր խաղալիքներն է հավաքում, ճաշի սեղանին անձեռոցիկներ շարում, ճաշ եփելիս մայրիկին օգնում և այլն: Բացատրե՛ք երեխային, որ քրոջը կամ եղբորը տնային աշխատանքները կատարելիս չխանգարելը կամ ինքնուրույն զբաղմունք գտնելը, որպեսզի ծնողները հանգստանալու կամ միմյանց հետ զրուցելու հնարավորություն ունենան, նույնպես լավ ձև է՝ ընտանիքի անդամների հետ նրբանկատորեն շփվելու և նրանց հանդեպ հոգատարություն դրսևորելու առումով:
Ո՞րն է այս վարժության նպատակը: Այն զարգացնում է երեխաների ինքնագնա-հատումը, կարեկցելու, համագործակցելու և հաղորդակցման հմտությունները

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ

Այսպիսով դիտարկեցինք յուրաքանչյուր զագայարանի հետ կապված տեղեկությունները, այնուհետև անդրադարձանք երեխայի զգացողական դաստիարակման տեսությանը ըստ Մարիա Մոնտեսորիի, որտեղ հեղինակը իր <<Երեխայի տուն>> աշխատության մեջ առաջարկում է զգայարանների դաստիարակման նպատակով առանձնացնել զգացումները, իհարկե հնարավոր դեպքերի համար: Այնուհետև անցանք զգացողությունների դաստիարակության մի քանի տեսակներով, որոնք են ընդհանուր զգացողության դաստիարակումը, շփումային, ջերմային, քա¬շային զգացողությունները, ստերեոգնոստիկ զգացողության դաստիարակումը, համի և հոտի զգացողության դաստիարակումը, տեսողական և հնչյունների ճանաչման վարժությունները:
Այնուհետև ներկայացրեցինք, խաղերի կարևորությունը, որպես երեխային գործնական գիտելիքներ հաղորդելու միջոց: Ներկայացրեցինք, թե ինչպես է խաղի ընթացքում խթանվում է երեխայի կողմից գիտելիք ստանալու, փորձելու, ստուգելու, համեմատելու, տրամաբանելու ցանկությունը:
Այնուհետև ներկայացրեցինք խաղերի ստեղծման, ձևավորման առավել ընդհանուր օրինաչափությունները:
Մյուս գլուխը ուղղված էր պրակտիկ կատարված աշխատանքներին և դրանց շուրջ տարված վերլուծությանը: Ներկայացվեց նախակրթարանում և առցանց ծնողների հետ համագործակցելու արդյունքում կատարված փարձերը և խաղերը: Երեխաների արձագանքները խաղերի ժամանակ: Տեսադասերը և խաղերը:
Ամփոփելով կատարված դիտարկումները, վերլուծությունները և տեսական ուսումնասիրությումը, մեր կողմից առաջարկվել է խաղերի փաթեթ, որը կարող է արդյունավետ միջոց հանդիսանալ երեխայի զգայարանների զարգացման գործնթացի ընթացքում:
Խաղերը մշակվել և ուսումնասիրվել են տարբեր մանկավարժների կողմից, բացի այդ հիմք ենք վերցրել Մարիա Մոնտեսորիի տեսության մեջ նշված սկզբունքները՝ այն է բևեռել երեխայի ուշադրությունը մեկ զգայարանի վրա:
Հուսանք, որ մեր կողմից ստեղծված այս փաթեթը կծառայի երեխաների զգայարանների զարգացման գործում:

Գրկանության ցանկ

  1. 《Հինգ զգայարաններ》գործնական աշխատանքների ձեռնարկ֊ Պատվիրված 《Քայլ ատ քայլ》 բարեգործական հիմնադրամի կողմից
  2. «Այնքան ծանոթ և անծանոթ մեր երեխան»գիրք։ Գլուխ 6. Խաղադարան
  3. 《Մոնտեսսորի նյութեր դպրոց փոքրերի համար》Ա. Խուդոյանի թարգամություն
  4. https://mama.ru/
  5. Նախաշավիղ֊ Գ. Թերզյանի մշակմամբ
  6. 《Դպիր》ամսագիր

 

Posted in Без рубрики

 

 

Можно сказать, что чувств всего три: химическое (обоняние и вкус), механическое (слух и осязание) и световое (зрение). Реакция соответствующих органов чувств основана на разных физико-химических механизмах. Но и эти три чувства можно классифицировать более подробно. Например, вкус на самом деле включает пять чувств: чувства сладкого, соленого, кислого, горького и “умами” (японское слово, означающее вкус глутамата натрия — приправы, которая непременно входит в состав супов-концентратов). Несколько лет назад ученые выяснили, что на языке есть отдельные рецепторы для вкуса “умами”. Французские физиологи недавно нашли рецепторы, реагирующие на вкус жира, и имеются они не только на языке, но и в тонком кишечнике (недаром хорошая порция масла клещевины, известного в обиходе как касторка, пробирает нас до самых кишок). Так что чувств вкуса у человека, скорее всего, шесть.

 

Пять — те, что всем нам известны, то есть зрение, слух, вкус, обоняние и осязание — были впервые перечислены еще Аристотелем, который, будучи выдающимся ученым, все же нередко попадал впросак. (К примеру, согласно Аристотелю, думаем мы с помощью сердца, пчелы происходят от разлагающихся туш быков, а у мух всего по четыре лапки.)

По общепринятому мнению, у человека есть еще четыре чувства.

Термоцепция — чувство тепла (или его отсутствия) на нашей коже.

Эквибриоцепция — чувство равновесия, которое определяется содержащими жидкость полостями в нашем внутреннем ухе.

Ноцицепция — восприятие боли кожей, суставами и органами тела. Странно, но сюда не относится мозг, в котором вообще нет чувствительных к боли рецепторов. Головные боли — независимо от того, что нам кажется, — исходят не изнутри мозга.

Проприоцепция — или «осознание тела». Это понимание того, где находятся части нашего тела, даже мы не чувствуем и не видим их. Попробуйте закрыть глаза и покачать ногой в воздухе. Вы все равно будете знать, где находится ваша ступня по отношению к остальным частям тела.

 

Гимнастика для глаз«Гимнастика для глаз» В наше время зрение детей подвергается все большим опасностям — как раз в то время, когда идет интенсивное развитие органов зрения, дети проводят время за просмотром телевизора, за экраном компьютера, с планшетами и телефонами в руках. Нужно стараться…

Беседа «Берегите глаза и зрение»Задачи: — уточнять назначение частей лица, защищающих глаза; — выделять действия, необходимые для охраны органов зрения; — рассказать о правильном освещении при рисовании, раскрашивании; — познакомить с применением контроля за положением головы при сидении за столом; — учить…

Органы чувств. Знакомим детей с органами чувств человека и их назначением — Конспект занятия по валеологии в старшей группе «Носик, ушки и глаза помогают нам всегда»

Публикация «Конспект занятия по валеологии в старшей группе «Носик, ушки и глаза…»Тема: «Носик, ушки и глаза помогают нам всегда» Цель: Дать детям представления об органах чувств, как наших помощниках в познании окружающего мира. Задачи: Образовательные: уточнить и закрепить знания детей об органах слуха, зрения, обоняния; расширять и углублять знания о…

  • Тело, организм, эмоции
  • Тело, организм, эмоции
  • Тело, организм, эмоции

Библиотека изображений «МААМ-картинки»

Консультация для родителей «Берегите зрение»Зрение — основной источник знаний о внешнем мире, поэтому глаза ребёнка заслуживают исключительного внимания и бережного отношения. Именно сегодня актуально говорить о тех перегрузках на орган зрения, которые испытывает ребёнок в результате обрушившейся на него информации, более…

Конспект открытого занятия для младших школьников «Взгляд на глаз»Конспект открытого занятия для детей младшего школьного возраста «ВЗГЛЯД НА ГЛАЗ» Цель. Формирование представлений о роли органа зрения как одного из основных органов чувств в жизни человека. Обучающие, развивающие и воспитывающие задачи: 1.Закрепить знания детей о внешнем…

Конспект занятия по валеологии «Органы чувств»Конспект НОД по валеологии в старшей группе по теме: «Органы чувств» Выполнила : Петрова Анна Ивановна-воспитатель МБДОУ «Сказка», п.Нижний-Бестях, Мегино-Кангаласский улус РС(Я. Цель: Дать детям представления об органах чувств, как о наших помощниках в познании окружающего…

Органы чувств. Знакомим детей с органами чувств человека и их назначением — Конспект занятия «Наши помощники — органы чувств» в средней группе

Статья «Конспект занятия «Наши помощники — органы чувств» в средней…»Конспект занятия по познавательному развитию в средней группе Тема: «Наши помощники – органы чувств» Задачи Образовательные: — Закреплять знания об органах чувств; — Уточнять их назначение для человека. Развивающая: — Развивать познавательный интерес, развивать словарь;…

Конспект НОД по ЗОЖ «Внутренние органы человека» в подготовительной к школе группеКонспект НОД по ЗОЖ в подготовительной к школе группе. Тема: «Внутренние органы человека» Цель: Ознакомление детей дошкольного возраста с внешним и внутренним строением человеческого организма; формирование убеждений и привычек здорового образа жизни. Задачи: 1. Познакомить…

Конспект группового занятия по коррекции и развитию эмоционально-волевой сферы детей ОВЗ «Наши верные помощники. Органы чувств»Цель занятий – развитие эмоционально-волевой сферы детей среднего дошкольного возраста, формирование собственно-пространственных представлений, снятие психомоторного напряжения, повышение сенсорной чувствительности, формирование навыков позитивного межличностного общения….

Фотоотчет «Проект «Как мы познаём мир: органы чувств»Фотоотчет «Проект «Как мы познаём мир: органы чувств»Цель: — привлечение детей к занятиям по ФЦКМ без психологического принуждения, опираться на их интерес, учитывая их социальный опыт; — обеспечить эмоционально-личностное и социально-нравственное развитие ребенка, сохранить и укрепить здоровье детей; — развитие познавательных.

Конспект образовательной деятельности по познавательному развитию для детей старшего возраста «Мой замечательный нос»Цель: Создание условий для познавательно-исследовательской деятельности в процессе развития у детей представлений о носе как важном органе.  Задачи:  создавать условия для развития представлений у детей о своем организме — о функциях носа; особенности строения; форме носа;…

Дидактическая игра-судоку «Органы чувств» (старшая группа)Дидактическая игра-судоку «Органы чувств» (старшая группа)Дидактическая игру судоку «Органы чувств» (старшая группа) Цель: развитие интеллектуальных способностей детей. Задачи: вырабатывать навыки разгадывать судоку; формировать умение сравнивать предметы по внешним признакам, расположению в пространстве. развивать наблюдательность,…

Конспект СОД по здоровьесберегающей деятельности в старшей группе «Мой помощник — нос»Конспект СОД по здоровьесберегающей деятельности в старшей группе 9 «Мой помощник нос» 30.01.2020 воспитатель: Ю.А. Быстрова Цель: расширять у детей сведения, необходимые для укрепления здоровья, способствовать закреплению на основе этих знаний необходимых гигиенических навыков…

Органы чувств. Знакомим детей с органами чувств человека и их назначением — Конспект занятия в первой младшей группе по ознакомлению с частями тела «Глаза видят, уши слышат, язык — разговаривает»

Статья «Конспект занятия в первой младшей группе по ознакомлению с частями…»Конспект занятия в 1 младшей группе по ознакомлению с частями тела «Глаза видят, уши слышат, язык — разговаривает». Интеграция образовательных областей: социально – коммуникативное, речевое, физическое. Оборудование: карточки с изображением частей тела, кукла. Задачи:…

Проект «Зачем человеку уши»Муниципальное автономное общеобразовательное учреждение « Комплекс средняя общеобразовательная школа-детский сад» ( МАОУ «КСОШ- ДС» ) ИНФОРМАЦИОНЫЙ ПРОЕКТ «Зачем человеку уши?» НОМИНАЦИЯ: « Я Здоровье сберегу — сам себе я помогу» Автор проекта: Гаджиева Мариям, 6 лет…

Практикум «Фонематический слух — основа правильной речи»Прекрасен мир звуков! Прекрасен потому, что жить в нём радостно и интересно. Если ребёнок слышит, как осторожно скрипнула дверь, отличает приближающийся гул вертолета от гула самолета, то у него всё в порядке с физиологическим (неречевым) слухом . А теперь у ребенка в руках…

Конспект НОД по рисованию с элементами аппликации «Части лица» в подготовительной группеКонспект НОД по рисованию с элементами аппликации «Части лица» в подготовительной группеКонспект НОД : рисование с элементами аппликации « Части лица» Цель: систематизировать знания детей по теме « Части лица», Задачи: Продолжать знакомить детей со строением своего тела и назначением его частей ; Закреплять умение рисовать, передавая особенности внешности;…

Конспект НОД «Наши органы чувств»«Наши органы чувств»ЦельЗнакомство с органами чувствЗадачиОбразовательные: — закрепить знания детей о мозге, об органах чувств (слух, зрение, вкус, обоняние и осязание. — уточнить, какое значение для человека имеют органы чувств при восприятии им окружающего мира. •…

Конспект познавательно-исследовательской деятельности «Есть ли у растений органы дыхания?»Цель: помочь определить, что все части растения участвуют в дыхании. Материал: вода, лист на длинном черешке или стебельке. Оборудование: прозрачная емкость, трубочка для коктейля, лупа. Ход занятия-экспериментирование Все ребята выстраиваются в круг, приветствуем нашего гостя…

Органы чувств. Знакомим детей с органами чувств человека и их назначением — Конспект НОД «Органы зрения — глаза» в подготовительной к школе группе

Публикация «Конспект НОД «Органы зрения — глаза» в подготовительной к школе…»Конспект НОД «Органы зрения — глаза» в подготовительной к школе группеГосударственное бюджетное дошкольное образовательное учреждение “Детский сад №68» Приморского района СПб КОНСПЕКТ ЗАНЯТИЯ В ПОДГОТОВИТЕЛЬНОЙ К ШКОЛЕ ГРУППЕ «ОРГАНЫ ЗРЕНИЯ — ГЛАЗА» Подготовила и провела: Джанкезова А.М. 2019 г. Цель: формировать элементарные представления детей…

  • Лэпбуки на МААМ: купить лэпбук, скачать шаблоны
  • Профессии и труд
  • Тело, организм, эмоции

Библиотека изображений «МААМ-картинки»

Нетрадиционные формы проведения самомассажа артикуляционных мышц лица и мышц кистей рукДети с ОВЗ это дети с низкой работоспособностью, повышенной утомляемостью, с низкой мотивацией, с недоразвитием всех психических процессов. Всё это создаёт трудности в процессе воспитания и обучения, преодоление которых возможно только через создание здоровьесберегающей среды и…

Конспект занятия в первой младшей группе «Наши помощники органы чувств»КОНСПЕКТ ЗАНЯТИЯ В ПЕРВОЙ МЛАДШЕЙ ГРУППЕ НА ТЕМУ: «НАШИ ПОМОЩНИКИ ОРГАНЫ ЧУВСТВ» Цель: 1. Познакомить детей с органами чувств человека, через познавательно исследовательскую деятельность. 2. Тренировать зрительные, слуховые ощущения, обоняние, совершенствовать восприятие. 3….

Конспект занятия «Наши помощники — органы чувств» в старшей группеЗанятие «Наши помощники — органы чувств» Цель: Закрепление знаний детей об органах чувств, их роли при восприятии человеком окружающего мира. Задачи: Образовательные: — закрепить знания детей о мозге, об органах чувств (слух, зрение, вкус, обоняние и осязание. — уточнить, какое…

Органы чувств. Знакомим детей с органами чувств человека и их назначением — Консультация «Берегите глаза своих детей!»

Статья «Консультация «Берегите глаза своих…»Берегите глаза своих детей! Роль зрения, глаз в жизни человека трудно переоценить. Слабовидящим или слепым людям очень трудно жить в нашем мире. Они совсем по-другому всё воспринимают: на ощупь, по запаху, на слух, им непросто ориентироваться в пространстве. Эти люди нуждаются в…

Открытое занятие в подготовительной группе «Органы чувств»ЗАНЯТИЕ в подготовительной группе «ОРГАНЫ ЧУВСТ» Цель: Формирование представлений детей об органах чувств человека в процессе познавательно-исследовательской деятельности. Задачи: Образовательные: — закрепить знания детей об органах чувств, с помощью которых мы познаём мир; -…

Конспект занятия во второй младшей группе по ознакомлению с окружающим «Мои умные помощники — органы чувств»Цель: закрепить знания детей об органах чувств (слух, зрение, вкус, обоняние. Уточнить, какое значение для человека имеют органы чувств, при восприятии им окружающего мира. Задачи: 1. Развивать зрительные, слуховые, вкусовые ощущения. 2. Обогащать словарь детей:…

Дидактическая игра «Органы чувств»Дидактическая игра «Органы чувств» Задачи игры: Простая и доступная игра, которая поможет закрепить, систематизировать представление и знание детей об окружающем мире, здоровье человека. Подобранный материал способствует расширению знаний и представлений у детей об органах, и в…

Факты об органах чувств человека.

  1. Люди получают сведения об окружающем пространстве при помощи шести органов чувств: ушей, глаз, кожи, языка, носа и вестибулярного аппарата. Данные, получаемые каждым из них, поступают в нервную систему.
  2. Более половины жителей Земли имеют заболевания, связанные с органами зрения.
  3. Есть мнение, что переедание негативно влияет на слух.
  4. Люди ощущают вкус твердой пищи только после ее взаимодействия со слюной.
  5. Женщины различают оттенки запахов лучше, чем мужчины. Кроме того, прекрасная половина человечества слышит гораздо лучше своих защитников.
  6. Примерно у 2% населения Земли отсутствует обоняние.
  7. Человеческая память способна хранить воспоминания примерно о 50 тысячах ароматов.
  8. Сильный шум провоцирует расширение зрачков.
  9. Каждый человек имеет собственный, неповторимый запах – ориентируясь на него, младенцы безошибочно определяют свою маму, а взрослые люди могут найти подходящего им партнера.
  10. Нюх собак почти в миллион раз сильнее, чем у людей (интересные факты о собаках).
  11. Уши являются не только органом слуха, но и важным элементом вестибулярной системы – попросту, помогают человеку сохранять равновесие.
  12. Благоприятным для человеческого слуха считается уровень шума в 45-50 децибел – на такой громкости ведутся спокойные разговоры. Любые звуки выше этого предела негативно влияют на организм людей, в том числе на иммунную систему.
  13. Расхожее мнение о пользе моркови для зрения не вполне соответствует действительности – оранжевые плоды действительно содержат много витамина А, благотворного для глаз, но употребление в пищу моркови и отличное зрение напрямую не взаимосвязаны.
  14.  Большинство детей появляется на свет с серо-голубыми глазами, которые только через 2 года приобретают свой подлинный оттенок.
  15.  Наиболее редким цветом глаз у людей является зеленый (зеленоглазыми являются всего 2% жителей Земли).
  16. Все голубоглазые люди произошли от одного предка, в организме которого примерно 6000 лет назад возник мутировавший ген.
  17. Примерно у 1% людей встречается разный цвет радужки каждого глаза.
  18. Глаза людей могут различать до 10 млн цветовых вариаций.
  19. Идеально подходящими для человека считаются духи, запах которых он не чувствует.
  20. Рисунок радужки глаза у каждого человека не менее уникален, чем отпечатки пальцев или форма ушных раковин.
  21. Мозгу человека требуется время, чтобы обработать сигналы от органов чувств, поэтому все, что люди ощущают в определенный момент, на самом деле относится к предыдущему мигу их жизни. Задержка восприятия составляет около 100 миллисекунд, но мозг каким-то образом ухитряется ее компенсировать – суть этого механизма ученым пока не ясна.
  22. Сигналы от разных органов чувств поступают в мозг с разной скоростью, чтобы потом мозг создал из них единую картину.
  23. Страшные события иногда воспринимаются людьми как фильм с замедленной съемкой, хотя на самом деле пугающие явления просто более детально фиксируются мозгом.
  24. Люди, слепые от рождения и лишь в сознательном возрасте ставшие зрячими, могут воспринимать многие вещи с искажением – так как их мозг не знает, как распорядиться непривычной для него информацией, бывшие слепцы видят людей, удаляющихся от них, как уменьшающиеся в размере фигуры.
  25. Если какое-то время проходить в очках, переворачивающих пространство вверх ногами, то мозг адаптируется к этому образу. Когда человек снимет очки, мир еще какое-то время будет казаться ему перевернутым.
Posted in Նախադպրոցական մանկավարժություն

Դիպլոմային աշխատանք

Երևանի <<Մխիթար Սեբաստացի>> կրթահամալիր քոլեջ
Թեմա ՝<<Հինգ զգայարաններ >>
Ուսանող՝ Մերի Հաջյան
Ղեկավար՝ Նելլի Գեղամյան

Բովանդակություն
Գլուխ 1։ Հինգ զգայարանների իմացության կարևորությունը երեխայի կյանքում
1.1 Խաղերը՝ որպես երեխային գործնական գիտելիքներ հաղորդելու միջոց։
1.2 Զգայարանների մասին երգերի, բանասեղծությունների ուսուցանում և ներկայացում;
1.3 Տարրական գիտելիքներ մարդու հինգ զգայարնների մասին;
Գլուխ 2։ Առցանց ուսուցում
2.1 Առցանց ուսուցումը՝ որպես երեխաներին գիտելիքների հաղորդելու միջոց։
2.2 Առցանց ուսուցման առավելությունները և թերությունները
2.3Փասթեր մարդու զգայարանների մասին։

Ներածություն


Զգայանները մեծ դեր են կատարում երեխայի աշխարհընկալման գործում։ Երեխայի կյանքի առաջին տարիներին փորձում են ճանաչել արտաքին աշխարհը և իրենք իրենց։ Զգայարանների ֆատորը անխուսափելի աշխահայացը ստեցծելու համար։ Հյատնի է որ նորածինները ընկալում են աշխարհը իրենց լեզվով, որտեղ և տեղադրված են մեր համի զգայարանը։ Այդպես նրանք ամեն ինչ փորձում են համտեսել, որպեզի ճանաչեն իրենց շրջապատող իրերը։ Մենք պետք է նպաստենք նրան, որպեսզի այդ բացահայտումները, որոնք նրա ամեն օր կատարում են ավելի ուսուցողակն, զարագացմանը նպաստող և իհարկե զվարճաի ու հետաքրքիր դարնենք։ Պետք է մշակենք խաղեր, վարժություններ, որոնք ոչ միայն կհետաքրքրեն երեախային այլ կզարագացնեն նրա երևակայությունը, մանր մոտորիկան, աշխարհընկալումը և այլ ֆակտորները։
Երեխայի գործունեության ընթացքում հինգ զգայարններն օգտագործելը և զարգացնելը, շրջապատող միջավայրում եղած նյութերն ու երևույթները ճանաչելը, դրանց մասին պատմելը նպաստում են երեխայի տրամաբանության և մտածողության զարգացմանը, կենսափորձի հարստացմանը, աշխարհընկալման ձևավորմանը։ Օգտագործելով իր հինգ զգայարանները՝ երեխան ճանաչում է ծանոթ և անծանոթ առարկաների, բույսերի, նյութերի, կենդանիների հոտերը, ձայները և այլ առանձնահատկությունները։
Երեխան ճիշտ վերաբերմունք է ձևավորում շրջակա միջավայրի նկատմամբ, կարողանում է ուսումնասիրության, հետազոտության և փորձի միջոցով իրեն անհրաժեշտ տեղեկություններ ձեռք բերել։
Երեխայի գործունեության ճիշտ կազմակերպման շնորհիվ, նա կկարողանա՝

  • Ճիշտ կողմնորոշվել միջավայրում;
  • Ճանաչել շրջապատի իրերը, առարակաները, նյութերը, կենդանիներին և այլն;
  • Կառավարել և նպատակաուղղել իր գործողությունները;
  • Օգտվել անհրաժեշտ իրերից, նյութերից, գործիքներից, սարքերից;
  • Գործունեության ընթացքում զգուշություն ցուցաբերել օգտագործվող նյութերի, սարքերի և առարկաների նկատմամբ։

Երեխայից պահանջվում է համապատասախանել տվյալ տարրակն չափորոշիչներին։
Համեմատությւններ կատարել, գտնել նմանություններն ու տարբերություններն, մասերի բաժանել, ժմբավորել առարկաներն ըստ հատկանիշի։
Դիտարկել առարկաները, բնության երևույթները և կարողանալ ներկայացնել դիտարկվածն ու բացատրել իրողության պատճառը։
Գտնել օրինաչափություններ, պատճառահետևանքային կապեր, բացատրել բարդ իրողությունների պատչառներ։
Կարողանալ նպատակային օգտագործել տարբեր գործիքներ ու սարքեր, աշխատել գյուղատնտեսական, մեխանիկական, կենցաղային գործիքներով։
Կատերել քննադատական վերլուծություններ։ Նկարների մեջ հասկանալ հակասությունը։
Տրամաբանական պարզ եզրահանգումներ անել։

Կան վարկածներ, որ զգայարանները իրականում ինն են: Հինգը բոլորիս հայտնի են: Դրանք են՝ տեսողությունը, լսողությունը, համի զգայարանը, շոշափելիքը և հոտառությունը առաջինը թվարկեց Արիստոտելը, ով լինելով ականավոր գիտնական հաճախ էր սխալ եզրակացություններ էր անում: Օրինակ ըստ Արիստոտելի մենք մտածում ենք մեր սրտերի օգնությամբ, մեղուները առաջանում են ցլերի փտող մարմիններից, սիկ ճանճերը ունեն միայն չորս ոտք:

Ըստ ընհանուր ընդունված կարծիքի՝ մարդը ունի միայն չորս զգայարան: Դրանք են՝

  1. Թերմոցեպցիան մեր մաշկի վրա ջերմության զգայարան է, կամ դրա պակասը:
  2. Էկվիբրիոցեպցիան հավասարակշռության զգայարանն է, որը որոշվում է հեղուկ պարունակող խոռոչներով մեր ներքին ականջի մեջ:
  3. Նոցիցեպցիան՝ մարմնի մաշկի, հոդերի և օրգանների կողմից ցավի ընկալումն է: Տարօրինակ է, բայց սա չի ներառում ուղեղը, որում ընդհանրապես ցավի ընկալիչներ չկան: Գլխացավերը, անկախ նրանից, թե մեղ ինչ է թվում, ուղեղի ներսից չեն գալիս:
  4. Պրոպրիոցեպցիա կամ ՙՙմարմնի իրազեկում՚՚: Սա հասկացողություն է այն մասին, թե որտեղ են գտնվում մեր մարմնի մասերը, նույնիսկ եթե մենք դրան չենք զգում կամ չենք տեսնում: Փորձեք փակել աչքերը և օդում թափահարել ոտքը: Դուք, միևնույն է կիմանաք, թե որտեղ է ձեր ոտքը:

Կարելի է ասել, որ գոյություն ունեն միայն երեք զգայարան՝ քիմիական- հոտառություն և համ, մեխանիկական- լսողաական և շոշափելիք և լուսային- տեսողական: Համապատասխան զգզայական օրգանների արձագանքը հիմնված է ֆիզիկաքիմիական տարբեր մեխանիզմների վրա: Բայց այս երեք զգացողությունները կարելի է դասակարգել ավելի մանրամասն: Օրինակ՝ համն իրականում ներառում է հինգ զգայարան՝ քաղցր, աղի, թթու, դառը և ՙՙուամի՚՚- ճապոնական բառէ գլուտամատի համի համար- համեմունք, որը, իհարկե, խտանյութի ապուրների մի մասն է: Մի քանի տարի առաջ գիտնականները պարզեցին, որ լեզուն ունի առանձին ընկալիչներ՝ՙՙուամի՚՚ համի համար: Ֆրանսիացի ֆիզիոլոգները վերջերս գտել են ընկալիչներ, որոնք արձագանքում են ճարպի համին, և դրանք հասանելի են ոչ միայն լեզվին, այլև փոքր աղիքին: Այնպես որ մարդու համ զգայարանները վեցն են:

Գլուխ 1
Հինգ զգայարանների իմացության կարևորությունը երեխայի կյանքում

1.1 Խաղերը՝ որպես երեխային գործնական գիտելիքներ հաղորդելու միջոց։

Դասապրոցեսում խաղը որպես ակտիվ ուսուցման կազմակերպման ձև ակտիվացնում է երեխաներին:Խաղի միջոցով կարելի է լուծել ուսումնական բոլոր խնդիրները։ Նման միջավայրում երեխային հարկավոր է առաջադրել տարաբնույթ վարժություններ, որոնք կնպաստեն երեխայի շարժումների կատարելագործմանն ու դրանք կոորդինացնելու կարողության զարգացմանը: Հարկավոր է խաղը տարրալուծել ուսումնական գործընթացի մեջ և ուսումնական նպատակներն իրականացնել խաղի օգնությամբ ու խաղի միջոցով: Ուսուցման ընթացքում խաղի կիրառումը զարգացնում է երեխաների ուշադրությունը, օգնում է դաստիարակին ակտիվացնել անհամարձակ երեխային, որովհետև խաղալիս երեխան իրեն ավելի ազատ է զգում: Երեխային հնարավորություն է տրվում ազատ արտահայտելու իրենց մտքերն ու կարծիքները:
Խաղային իրավիճակներում երեխան դառնում է առավել գործուն և ուշադիր, ինչն ավելի է նպաստում ինֆորմացիայի ընկալմանը և յուրացմանը։ Խաղերը՝ հատկապես խմբային սովորեցնում են երեխային համագործակցել, ինչը այդ տարիքում շատ խրախուսելի է։ Նաև երեխան հնարավորություն է ունենում ինչ-ո հարցի շուրջ ձևավորել իր կարծիքը, զարգացնում է երևակայությունը, կարող է լսել ուրիշների մտքերը և համաձայնվել կամ ոչ։ Երեխան չգիտակցելով դառնում է ավելի համարձակ, ինքնավստահ և ինքնուրույն, ինչը հիմք է հանդիսանում ավելի բարդ խաղերի համար։ Բացի այդ վերանում է կաշկանդվածությունը, ինչը թույլ է տալիս խուսափել երեխայի մոտ ապագայում հարցեր տալու հետ կապված կոմպլեքսը:
Նշենք նաև, որ խաղի ընթացքում խթանվում է երեխայի կողմից գիտելիք ստանալու, փորձելու, ստուգելու, համեմատելու, տրամաբանելու ցանկությունը: Ակտիվանում են զգայարանները, որոնք իրենց հերթին առաջացնում են ուղեղի ակտիվություն: Սա նպաստում է երեխայի մտավոր զարգացմանը:

Երեխայի մոտ խաղալու պրոցեսսի խթանման համար անհրաեշտ է ստեղծել համապատասխան պայմաններ: Դաստիարակի խնդիրը կայանում է նրանում, որ կարողանա ստեղծել խաղի համար նպաստող պայմաններ: Անհրաժեշտ է, որ խաղացող երեխան տիրապետի գիտելիքներով, տպավորություններով և շրջակա միջավայրի, բնության, մեծահասակների կենսակերպի որոշ փորձով: Անհրաժեշտ է նաև հարուստ և բազմազան խաղային միջավայր՝ խաղալիքներ և խաղային պարագաներ:
Շատ կարևոր է դաստիարակի ճկուն, անտեսանելի և հմուտ ղեկավարումը մինչ խաղը, նաև խաղի ընթացքում: Այնպես, որ երեխան խաղի ընթացքում պահպանի իր անկախությունը, ինքնուրույնությունը և նախաձեռնությունը: Խաղը դա երեխայի ինքնուրույն, ազատ, սպոնտան գործառույթն է, որից նա բավականություն է ստանում: Նախադպրոցականի համար որակյալ ուսումնական միջավայրը, դա առաջին հերթին զարգացնող մթնոլորտն է և բարիացկամ հարաբերությունները ընկերների հետ:
Ստորև կներկայացնենք խաղերի ստեղծման, ձևավորման առավել ընդհանուր օրինաչափությունները: Առօրյա խաղարկային իրավիճակում, հնարավոր չէ խիստ տարանջատել մի խաղի տեսակը մյուսից, քանի որ հաճախ երեխան խաղում է մի քանի տեսակի խաղ միաժամանակ: Խաղային հմտությունների ձևավորումը երեխայի մոտ կախված է նաև երեխայի զարգացումը խթանող միջավայրից, ինչի հետևանքով խաղային հմտությունները նույն տարիքի երեխանների մոտ կարող են զգալիորեն տարբերվել: Քանի որ խաղային մթնոլորտը նախակրթարան ում հիմնականում ստեղծում են դաստիարակները, ապա անհրաժեշտ է, որ իրենք իմանան խաղի ձևավորման ընդհանուր օրինաչափությունները:
Խաղի տեսակները:
Խաղերը դասակարգվում են հետևյալ տեսակների ստեղծագործական կամ ազատ խաղեր, կազմակերպված կամ պատրաստ կանոններով խաղեր: Ստեղծագործական խաղերում երեխան կարող է ինքնուրույն ընտրել խաղի թեման, միջոցները և բոցանդակությունը: Քանի որ ստեղծագործական խաղը երեխան ինքնուրույն է ստեղծում: Ստեղծագործական խաղերը իրենց հերթին դասակարդվում են դերային, դրամատիկական игры-драматизации և կառուցողական խաղերի: Նշենք, որ ստեղծագործական խաղերը դա առաջին հերթին դերային խաղեր են: Այդպիսի խաղերում խաղացողը ինչ որ դեր է կատարում, և վարում է համապատասխան վարքագիծ, որը հիմնականում արատացոլում է: Նշենք, որ ինքնուրույն և ազատ հետևելը վարքագծին հանդիսանում է այդպիսի խաղերի կարևորագույն գործոնը; Խաղի բովանդակությունը դա մեծահասակների առօրյա կյանքի իրավիճակների ամենակարևոր և առավել բնօրոշ իրավիճակների վերարտադրությունն է: Այսպիսով, օրինակ բժիշկ խաղալու ժամանակ երեխան լսում է հիվանդին և զննում է իր կոկորդը: Շատ փոքր երեխայի համար բնորոշ է այն, որ սկզբում նա պատկերացնում է գործողություններ որոշ առարկաների հետ, և միայն հետո իր խաղնկերոջ հետ: Խաղերը համալրվում են դերային խոսքով և հաղորդակցմամբ:
Դերային խաղերի տեսակներից մեկը, այսպես կոչված, ռեժիսորական խաղերը, որոնցում երեխան կարող է իրեն դրսևորել որպես դերակատար և որպես բեմադրող: Այս խաղը բնօրոշ է 4-7 տարեկան երեխաների համար, սակայն ձևավորվում է ավելի վաղ 3 տարեկանում: Խաղալով տիկնիկի կամ այլ խաղալիքի հետ, երեխայից չի պահանջվում հատուկ սոցիալական հմտություններ, որը անհրաժեշտ է խաղնկերոջ հետ խաղալու ժամանակ: Սակայն երեխան ձեռք է բերում հաղորդակցման նախնական փորձ: Դերակատարներ են հանդիսանում խաղալիքները, օրինակ Lego խաղալիքների կենդանիները, մարդուկները: Նաև բնորոշ է այն փաստը, որ երեխան չի վերցնում իր վրա մեկ դեր, այլ փոխում է այն կախված իրավիճակից:
Երեխան կարող է խաղալ միաժամանակ մի քանի դեր: Օրինակ լինել և ոստիկան, և վարորդ և հետիոտն:
Կառուցողական խաղը դա տարբեր կառույցների և դրանց հետ կապված գործողությունների, մեր կյանքի արտացոլումն է: Կառուցողական խաղը որոշ չափով նման է դերային խաղի, քանի որ դրանք ունեն նույն աղբյուրը՝ երեխային շրջապատող միջավայրը: Բացի այդ կառուցողական խաղերը խթանում են երեխային ոչ միայն կառուցել այն ինչ իրեն շրջապատում է այլ ստեղծագործել և որոնել անհատական լուծումներ: Կառուցողական խաղը կարող է իր հիման վրա առաջացնել դերային խաղ և հակառակը: Օրինակ երեխաները խաղում են խանութ, ուրեմն պիտի խանութ կառուցվի: Կամ երեխաները պատկերացնում են, որ իրենք նավ են կառուցում, այնուհետև սկասում են խաղալ նավաստիների դերը:
Դրամատիկական խաղերի մեջ խաղի բովանդակությունը հիմնաված է այս կամ այն գրական հեքիաթային կերպարի վերարտադրման վրա: Փաստացի դա դերային խաղ է սակայն երեխան այժմ վերարտադրում է որևիցե հեքիաթային հերոսի: Տարբերությունն այն է, որ երեխան հետևում է օրինակ հեքիաթի սյուժեյին և հստակ վերարտադրում դրա վարքագիծը: Այստեղ երեխային կարևոր է, ոչ այնքան դերակատարումը, այլև որքանով է ինքը կարող վերարտադրել, նմանվել համապատասխան հերոսին: նշենք, որ դրամատիկական խաղում հաճախակի օգտագործվում են հեքիաթային հերոսները, քանի որ դերերը վառ ընգծված են և երեխան հնարավորություն է ստանում հեշտությամբ վերարտադրել հերոսի խոսքը և վարքագիծը:
Ստեղծագործական և կանոններով խաղերի հիմնական տարբերությունը կայանում է նրանում, որ խաղի կանոնները արդեն խիստ ընգծված են և պարտադիր են բոլոր խաղացողների համար: Կանոններով խաղերը դա հիմնականում դիդակտիկ, երաժշտակա, սեղանի, շարժողական խաղեր են: Այդպիսի խաղերը իրենցից ներկայացնում են հատուկ ուսուցման ձև, որտեղ միացված է ինչպես դիդակտիկ, այնպես էլ խաղային գործոնները: Խաղալով դիդակտիկ խաղեր երեխան աստիճանաբար ամրապնդում է և խորացնում գիտելիքներ առավել հետաքրքիր և հարմարավետ իր համար ձևով:

Խաղ 1։ Համային տարաներ

Նյութ — ութ տարա, փոքր գդալ:
Ուղիղ նպատակ — համային ընկալման տարբերակվածություն
Տարիք — չորսին մոտ
Պատրաստում ենք չորս լուծույթ` շաքարավազով՝ քաղցր, աղով` աղի, լիմոնով ` թթու և դառը:
Ինչպես աշխատել նյութով — երեխայի ներկայությամբ դաստիարակը, իսկ մեր դեպքում ծնողը պատրաստում է չորս լուծույթներ` քաղցր, աղի, դառը, թթու: Ամեն երկու տարաները լցնում է նույն նյութով, զգուշորեն երեխան վերցնում է փոքրիկ գդալը և յուրաանչյուր տարայից մեկական համտես անում, և ասում ինչ համ է: Այնուհետև փորձում է գտնել զույգերը:
Լրացուցիչ հանձնարարություն
Դասակարգել ծանոթ համերը, հացերի, մրգերի տարբեր տեսակներ փորձել և նկարագրել համը։

Խաղ 2։ Կենդանական աշխարհ

Նյութ — նախապես ընտրված և պատրաստված կենդանիների ձայների ձայնագրություններ
Ուղիղ նպատակ — լսողական զգայարանի զարգացում
Տարիք — չորսին մոտ
Ինչպես աշխատել — Դաստիարակը այս դեպքում ես նախապես պատրաստում է կենդանիներ ձայների ձայնագրություններ, բացատրում է երեխաների, որ նրանք լարելով իրենց լսողությունը պետք է փորձեն գուշակել թե ինչ կենդանի է այնդպիսի ձայն հանում։ Անհրաժեշտ է ընտրել այնպիսիս կենդանիներին, որոնք ծանոթ են երեխային։

Բնագետիկներ։ Կենդանական աշխարհ

Խաղ 3։ Գուշակիր հոտը

Նյութ — սուր հոտ ունեցող առարկաներ՝ մրգեր, օծանելիքի տարբեր բույրեր, ացետոն, սուրճ, օճառ, մարմնի քսուկ և այլն։ Ժապավեն
Ուղիղ նպատակ — հոտառական զգայարանի զարգացում և հոտերի տարբերակում
Տարիք — չորսին մոտ
Ինչպես աշխատել — Փակել երեխայի աչքերը ժապավենով։ Հերթով մոտեցնել նրա քթին տարբե առարականեր, որպեսզի նա գուշակի թե ինչի հոտն է, նկարագրի ինչպիսի հոտ է(քաղցր, դառը, թթու, կծու և այլն) և պատասխանի հաճելի է այն թե ոչ հարցին։

Բնագետիկներ։ Գուշակիր հոտը

Խաղ 4։ Զգա միայն ձեռքերով

Նյութ — տարբեր ձևի, չափսի և կառուցվածքի առարկաներ։ Ժապավեն
Ուղիղ նպատակ — շոշափելիքի զգայարանի տարբերակվածություն
Տարիք — չորսին մոտ
Ինչպես աշխատել — Փակելով երեխայի աչքերը ժապավենով փոխանցում ենք երեախյին առարկաներ։ Երեխան շոշափելով այն ձեռքերով պետք է անվանի առարկայի անունը և նկարագրի ինչիսին է այդ առարկան(խորդուբորդ, հարթ, ծակծկող, փափուկ և այլն)։

Բնագետիկներ։ Զգա միայն ձեռքերով

1. 3 Տարրական գիտելիքներ մարդու հինգ զգայարնների մասին

Զգայարանների օգնությամբ մարդն ստանում է տարատեսակ տեղեկություններ շրջակա միջավայրի մասին: Մարդու զգայարանները 5-ն են՝ տեսողության, լսողության, հոտառության, համի և շոշափելիքի: Յուրաքանչյուր զգայարան ապահովում է միայն որոշակի գրգիռների ընկալումը: Տեսողության զգայարանը աչքն է, լսողությանը՝ ականջը, հոտառությանը՝ քիթը, համի զգայարանը՝ լեզսուն իսկ զգաղությանը՝ մաշկը։
Համի զգայարանները լեզվի վրա տեղադրված համային ընկալիչներն են, շոշափման զգացողությունն իրականացվում է մաշկի միջոցով:
Զգացողության օրգանները հնարավորություն են տալիս ընկալել շրջակա միջավայրի առարկաներն ու տարբերել դրանց հիմնական բնույթը, ձևը, գույնը, ջերմաստիճանը, կոշտությունը, հոտը, համը և այլն:
Տեսողական զգայարանի օրգանները՝ աչքերն են։ Աչքերով մարդիկ տեսնում են, տեղեկություն ստանում շրջապատի առարկաների մասին, ճանաչում են առարկաները, զանազանում նրանց գույնը, չափսը, ձևը և պայծառությունը: Մարդիկ ունեն 2 աչք, ինչը հնարավորություն է տալիս նրանց որոշել նաև առարկաների հեռավորությունն ու մեծությունը:
Լսողական զգայարանի օրգանները՝ ականջներն են։ Դրանց միջոցով ընկալվում են ձայնային ազդանշանները:Լսողական օրգաները ոչ պակաս օգնում են կողմնորոշվել տարածության մեջ։ Հնարավորություն են տալիս տարբերել մարդկաց և կենդանիների ձայները, որոշել թե որտեղից է գալիս ձայնը։ Նաև ձայնի բարձրությունից կամ ցածրությունից որոշել հեռու է այն գտնվում թե մոտ։
Հոտառության զգայարանի օրգանն է քիթը։ Դրա օգնությամբ մարդիկ շնչում են և ընկալում են զանազան հոտեր։ Հոտառության օրգաննները թույլ են տալիս տարբերե հաեի և տհա հոտերը, սննդի դեպքում հնարավորություն են տալիս հասկանալ, արդյուք այն պիտանի է դեռ ուտելու համար թե ոչ։

Գլուխ 2
Առցանց ուսուցում

2.1 Առցանց ուսուցումը՝ որպես երեխաներին գիտելիքների հաղորդելու միջոց։

Առցանց ուսուցումն ամբողջ աշխարհում ընդունված ուսուցման լավագույն ձևերից մեկն է: Ներկայումս այն լայն տարածում ունի Հայաստանում։
Դիպլոմայինի գործնական աշխատանքը կատարելու համար մեզ հարկավոր էր նախակրթարանում երեխաների հետ ուղիղ համագործման միջոցով, սակայն տվյալ իրավիճակը մեզ թույլ տվեց փնտրել և օգտագործել ուրիշ տարբերակներ։
Առաջինը, որը իրականացնելու համար մեզ հարկավոր էր նկարագրել առաջադրանք-խաղերը և ուղարկել ծնողներին, ովքեր մեծ եռանդով և հետաքրքրասիրությամբ կատարել, տեսագրել և ուղարկել են մեզ։
Երկրորդ եղանակը հետևյալն է․ Նախապես բոլոր ծնողներին տեղեկացնելով ներգրավում ենք “Teams” հավելվածում և հատուկ օր և ժամ ընտրելով կատարում մեր գործնական աշխատանքները։ Այս հավելվածը հարմար է նրանով, որ թույլ է տալիս միանգամից առցանց յապով միանալ ավելի քան 90 մասնակից։ Նաև հնարավություն ունենք տեսադասի ժամանակ տեսագրել այն, ինչը մեզ համար մեծ առավելություն է։

2.2 Առցանց ուսուցման առավելությունները և թերությունները

Առցանց ուսուցումը ունի իր առավելությունները և թերությունները։ Մենք բավականին փորջ ձեռք բերեցինք այս մի քանի ամիսների ընթացքում և կարող ենք թվարկել և հիմնավորել դրանք։ Քանի որ մեր առցանց դասերը իրականցվում են նախակրթարանի երեխաների հետ և բնականաբար նրանց ոչ ամեն ինչ է հայտնի համակարգչի, հեռախոսի, պլանշետի հնարավորությունների մասին, թեև չի կարելի ասել, որ դրանք բոորովին բացակայում են, մեզ օգնության են հասնում ծնողները, ովքեր երեխաների հետ հավասար մեծ հաճույքով լսում և մասնակցում են մեր դասերին, օգնում գործնական աշխատանքների պատշաճ կատարման գործում։

Առցանց ուսուցման առավելությունները

  1. Այստեղ կարելի է նշել այն, որ երեխաների և իրենց ծնողների և դաստիարակների համար ավելի է քիչ ժամանակատար է, և երեխաները չեն հոգնում անընդհատ տեղափոխություններից, իսկ ծնողներին էլ հնարավորություն է ընձեռնվում մասնակցել իրենց երեխաների դասերին։Երեխան տանից կարողանում է և՛ շփվել և իր ընկերների հետ և՛ լինել մայրիկի կողքին։
  2. Նաև ֆինանսապես ծախսեր չեն կատարվում ճանապարհի, երեխայի հագուստի, սննդի, կոտրած խաղալիքի և այլն։
  3. Ժամանակակից տեխնոլոգիաների ոլորտում հմտությունների առաջընթաց։ Այս կետը վերաբերվում է և երեխային և ծնողին և դաստիարակին։ Գիտելիքների մեծ պաշար ստանալ և նոր հմտությունների ձեռք բերումը ոչ ոքին չի վնասի։ Երեխային նաև կխրախուսի խորանալ այս ոլորտում։
  4. Ծնողների և դաստիարակների անմիջական շփում։ Ինչը ես նկատել էի երբ նախակրթարանում էի փորձաշրջան անցնում և ինչը հիմա՝ առցանց ուսուցման ժամանակ իհարկե տարբերվում են իրարից։ Քանի որ ծնողների և դաստիարակների շփման մեծ առաջընթաց կա ինչը օգտակար է երկու կողմերի համար։ Ծնողները կհասկանան ինչն է ավելի կարևոր երեխայի զրգացման համար, իսկ դաստիարակաները արդեն հասկանալով տան ընդհանուր միջավայրը, ավելի լավ կսկսեն հասկանալ նաև երեխային։
  5. Առցանց դասընթացները հարմար են նաև այն ժամանակ երբ կողմերից մկեը վատառողջ և, կամ դրսում կլիման բավականաչափ հարմար չէ դուրս գալու համար, իհարկե այստեղ առցանց ուսուցումը մեծ առավելություն է ցանկացածի համար։Նամանավանդ երբ հիմա դրսում գտնվելը շատ վտանգավոր է հայտնի վիրուսի պատճառով։

Առցանց ուսուցման թերությունները

  1. Իհարկե ուղիղ շփման բացակայությունը, որն շատ մեծ թերություն է հանդիսանում, առավել ևս մեր մասնագիտության մեջ, քանի որ երեխային հասկանալու և դասը ավելի արդյունավետ անցկացնելու համար շատ կարևոր ուղիղ հարաբերվել երեխայի հետ։ Եվ երեխայի հոգեբանական և հուզական բնականոն զարգացման համար նույնպես դ-վար է երար ժամանակ ուղիղ շփում չունենալ իր հասկակիցների հետ, չնայած որ ծնողների մեծասնությունը փորձում է լրացնել այդ պակասը տրամադրելով նրան իրենց ժամանակը, ինչը գովելի է։
  2. Օնլայն դասերի ժամանակ հաճախ տեխնիկական խնդիրներ են առաջանում, որոնք խաթարում են դասի բնականոն հունը։ Այս խնդրի հետ մենք հաճախ ենք առնչվում։ Լինում է երբ մենք չենք լսում մսնակցին կամ մասնակիցը չի լսում կամ տեսնում մեզ, նաև երբ դանդաղ ինտերնետի պատճառով մասնակիցները խոսքերը հավասարվում են, և արդյունքում ոչ ոք ոչ մեկին չի հասկանում։
  3. Երբեմն դժվար է լինում կենտրացնել երեխայի ուշադրությունը, քանի որ նա կարող է ամեն րոպե շեղվել իրենց տանեցիների, պատուհանից դուրս նայելու, սեղանին դրված ինչ-որ առարայի վրա։ Թեև մեղադրելու չէ քանի որ շատ դժվար է նույնիսկ ուղիղ շփման ժամանակ այս տարիքի երեխաների ուշադրությունը երկար պահել։ Այդ պատճառով և մենք՝ ուսանողներս և դաստիարակները առավելապես փորձում հետաքրքիր և ոգեշնձող թեմաների շուրջ կատարել մեր առցանց դասերը։
  4. Ծուլության խրախուսում։ Իհարկե սա վերաբերվում է ոչ միայն երեխաների այլև մեծահասակների ապրելակերպին։ Եվ եթե մանկապարտեզի երեխաները գրեթե միշտ ակտիվ են թե տանը, թե դրսում, և թե մանկապարտեզի խմբում, ապա մեծահասակները սկսում են ավելի քիչ ֆիզիկական ակտիվություն ցուցաբերել։ Իհարկե խոսքս վերաբերում է աշխատող մարդկանց, քանի որ մեր մայրերը, քույրերը և տատիկները միշտ ակտիվորեն հետևում են մեր առողջությանը և հարամարավետությանը։

2.3 Փասթեր զգայարանների մասին

  1. Մարդիկ շրջակա միջավայրի մասին տեղեկատվություն է ստանում վեց զգայարանների միջոցով՝ լսողական, տեսողական, շոշոփելիքի, համի, հոտառության և վեստիբուլյար ապարատի:
  2. Երկրի բնակիչների կեսից ավելին ունի հիվանդություններ կապված տեսողական օրգանների հետ:
  3. Կարծիք կա, որ շատակերությունը բացասաբար է անդրադառնում լսողության վրա:
  4. Մարդիկ պինդ կերակրի համը ընկալում են միայն թուքի հետ շփումից հետո:
  5. Կանայք ավելի լավ են տարբերակում հոտի երանգները, քան տղամարիկ: Բացի այդ նրանց լսողությունն էլ ավելի լավ:
  6. Աշխարհի բնակչության մոտ երկու տոկոսը չունի հոտի զգացողություն:
  7. Մարդու հիշողությունը ունակ է պահել մոտ հիսուն հազար հոտ:
  8. Բարձր աղմուկը նպաստոմ է բիբերի լայնացմանը:
  9. Յուրաքանչյուր մարդ ունի իր յուրահատուկ հոտը: Դրանով առաջնորդվելով՝ նորածինները ճշգրիտ գտնում են իրենց մորը, իսկ մեծահասակները կարող են գտնել իրենց համար հարմար զույգ:
  10. Շների հիշողությունը գրեթե մեկ միլիոն անգամ ավելի ուժեղ է, քան մարդկացը:
  11. Ականջները ոչ միայն լսող օրգան են, այլ նաև հանդիսանում են վեստիբուլյար համակարգի կարևոր տարր: Պարզորն, նրանք օգնում են պահպանել հավասարակշռությունը:
  12. Քառասունհիգից հիսուն դեցիբելի մակարդակը համարվում է բարենպաստ մարդու լսողության համար: Հանգիստ խոսակցությունները իրականացվում են այդպիսի բարձրության վրա: Այս սահմանից բարձր ցանկացած հնչյուն բացասաբար է անդրադառնում մարդու օրգանիզմի վրա, ներառյալ իմունային համարկարգը:
  13. Տեսողական համակարգի համար գազարի օգտակարության մասին կարծիքները ոչ լիովին են ճիշտ: Նարնջագույն պտուղները, իսկապես պարունակում են շատ վիտամին Ա, ինչը ձեռնտու է աչքերի համար, սակայն գազար ուտելը և գերազանց տեսողությունը ուղղակիորեն կապված չեն:
  14. Երեխաների մեծամասնությունը ծնվում է մոխրագույնակապույտ աչքերով, որոնք միայն երկու տարի անց են ձեռք բերում իրենց իրական երանգը:
  15. Մարդկանց ամենահազվագյուտ հանդիպող աչքերի գույնը հանդիսանում է կանաչը: Երկրի բնակիչների միայն երկու տոկոսն են ծնվում կանաչ աչքերով:
  16. Բոլոր կապույտ աչքերով մարդիկ գալիս են մի նախնիից, որի մարմնում առաջացել է մուտավորված գեն, մոտավորապես վեց հազար տարի առաջ:
  17. Մարդկանց մոտ՝ մեկ տոկոսը ունի աչքերի տարբեր գույն:
  18. Մարդկանց աչքերը կարող են տարբերակել մինչև տաս միլիոն գունային տարբերակումներ:
  19. Մարդու համար իդեալական են օծանելիքները, որոնց հոտը նա չի զգում:
  20. Յուրաքանչյուր անձի աչքերի իրիսի ձևը ոչ պակաս յուրահատուկ է, քան մատնահետքերը կամ ականջի խխունջը:
  21. Մարդու ուղեղին ժամանակ է պահանջվում՝ զգայարններից ազդանշանները մշակելու համար, այնպես որ այն ամենը, ինչը մարդիկ որոշակի պահին զգում են, իրականում վերաբերում է իրենց կյանքի նախորդ պահին:Ընկալման ձգձգումը կազմում է մոտ հարյուր միլիվայրկյան, բայց ուղեղը ինչ-որ կերպ կարողանում է փոխհատուցել դա՝ այս մեխանիզմի էությունը դեռևս պարզ չէ գիտնականների համար:
  22. Տարբեր զգայարաններից ազդանշաններն ուղարկվում են ուղեղ տարբեր արագությամբ, այնպես որ ուղեղն հետո նրանցից ստեղծում է մեկ պատկեր:
  23. Սարսափելի իրադարձությունները մարդկանց կողմից այնպես, ինչպես ֆիլմ ժամանակի դանդաղեցման նկարահանմամբ, չնայած իրականում վախեցնող երևույթները պարզապես ավելի մանրամասնորեն են նկարագրվում ուղեղի կողմից:
  24. Մարդիկ, ովքեր կույր են ի ծնե, և միայն գիտակցակն տարիքում են տեսողություն ձեռք բերում, կարող են շատ բաներ աղավաղումներով ընկալել, քանի որ իրենց ուղեղը չգիտի, թե ինչպես կառավարել իր համար անսովոր տեղեկատվությունը, նախկինում կույր մարդիկ տեսնում են մարդկան հեռանալը, ինչպես չափսի նվազում:
  25. Եթե որոշ ժամանակ կրում եք ակնոց, որոնք շրջում են տարածքը գլխիվայր, ուղեղը հարմարվում է պատկերին: Երբ մարդը հանում է ակնոցը, աշխարհը, դեռ որոշ ժամանակ, գլխիվայր շրջված կթվա:
Posted in Без рубрики, Ֆլեշմոբ

Քոլեջի հրավեր

Ես Մերին եմ, 《Մխիթար Սեբաստացի》 կրթահամալիրի 《Նախադպրոցական կրթություն》 բաժնի 3֊րդ կուրսի ուսանող եմ։  Այս տարի ավարտում եմ և հեռանում քոլջից։ Բայց մինչ այդ կուզեի պատմել իմ տպավորությունների մասին, որոնք այս 3 տարվա ընթացքում բավականին շատ են։

Քոլեջն հնարավություն է տալիս բոլորին առաջին հերթին լինել ազատ, ինքնուրույն, կրեատիվ։ Քոլեջում ձեռք կբերեք բազում ընկերներ և ուսանողների և դասավանդողների շարքերից։ Ես նույնպես շատ մտերիմ դասավանդող֊ընկերներ ունեմ, ում հետ կարող եմ ազատ ժամանակ հանդիպել, զրուցել, կիսվել նույնսիկ և նրաք միշտ փորձում են չիշտ խորհուրդներ տալ։

Ավելի շատ մանրամասներ իմանալու համար կարող եք այցելել քոլեջի պաշտոնական կայք։

Posted in Ֆլեշմոբ

Ապրիլ ամսվա հեռավար ընտանեկան նախագծերի ամփոփում

Ապրիլ ամսվա ընթացքում մենք ավարտական կուրսի ուսանողներս մեր ամբողջ ժամանակն ու ուժերը ուղղել ենք դիպլոմային աշխատանքները գրելու, մանկապարտեզի երեխաների հետ օնլյան դասեր կազմակերպելու և իրականացնելու վրա։ Սակայն չենք մոռանում նաև մեր առաօրյա և ոչ քիչ կարևոր առարկաների մասին, որոնք ընդհանուր առմամբ ընտանեկան էինք, քանզի ընտանիքի անդամներն նույնպես մասնակցել են դրանց օրագործմանը։ Կներկայացնեմ մի քանի նախագիծ, որոնք կատարել եմ և, որոնք լավագույնն եմ համարում։

Անեկդոտը՝ որպես բանահյուսական ժանր

Զատիկյան խնդիրներ(5֊7 տարեկան երեխաների համար)

Հեռավար ուսուցման սովորողի օրագիր